Waarom herkennen we God niet altijd?
Advent is het feest van licht en duisternis. Van wachten in het donker en uitzien naar wat komen gaat. Deze zondag wordt in kerken wereldwijd de derde Adventskaars aangestoken. Niet omdat het al licht is, maar omdat we toeleven naar het licht dat doorbreekt.
Vannacht was er een bijzondere sterrenregen te zien: de Geminiden, de grootste meteorenzwerm van het jaar. Wie vallende sterren wil zien, weet wat hem of haar te doen staat: je moet het donker opzoeken. Want pas vanuit de nacht kun je de sterren pas echt zien schitteren.
Die eenvoudige waarheid raakt aan de kern van Advent. Maar ook aan iets ongemakkelijks.
Licht en duisternis: eenvoudiger dan we denken?
Voor wie in duidelijke tegenstellingen denkt, lijkt het onderscheid helder: dag of nacht, licht of donker, goed of kwaad. Ons brein helpt ons daarbij. Om de wereld overzichtelijk te houden, delen we haar op in categorieën. Labels. Hokjes. We kijken, herkennen, plaatsen.
Bij een vallende ster werkt dat moeiteloos. Het licht tekent zich scherp af tegen de nacht. Een klein Adventswonder. Maar zo eenvoudig is het niet altijd. In hun verlangen orde te scheppen, kunnen mensen zich pijnlijk vergissen.
Johannes de Doper en de twijfel aan het licht
Een van de snelste manieren om niet geliefd te zijn, is profeet te zijn. Dat zien we scherp in het evangelie van Matteüs (Matt. 11:3) wanneer de leerlingen van Johannes de Doper bij Jezus komen met een indringende vraag: “Bent U degene die komen zou, of moeten we een ander verwachten?”
Johannes zit dan al in de gevangenis. De profeet die ooit vol overtuiging naar Jezus had verwezen: Zie, het Lam van God, begint nu te twijfelen. Het licht dat hij aankondigde, blijkt toch anders dan verwacht.
En Jezus? Die antwoordt niet met een simpel ja of nee. Hij voert geen argumenten aan om zijn positie te verhelderen. In plaats daarvan wijst hij op de wonderen die zich voor hun ogen afspelen:
“Zeg tegen Johannes wat jullie horen en zien: blinden zien en verlamden lopen, mensen die onrein zijn worden gereinigd en doven horen, doden worden opgewekt en aan armen wordt het goede nieuws bekend gemaakt.” (Mattheus 11)
Met dat antwoord verwijst hij tevens naar de eerdere woorden van de profeet Jesaja. (Jes. 35:5-6, 61:1) En eigenlijk zegt hij: kijk en oordeel zelf. Zie je niet wat hier gebeurt?
En dan zegt Jezus iets opvallends:
“Gelukkig is degene die aan Mij geen aanstoot neemt.”
In de oorspronkelijke Griekse grondtekst staat er letterlijk: gelukkig wie niet over Mij struikelt.
Waarom struikelen mensen over het licht?
Dat is misschien wel de kernvraag van Advent. Want Jezus wordt gezien — maar niet herkend. Mensen zien wonderen, maar plaatsen hem verkeerd. Te radicaal. Te vrij. Te ongrijpbaar.
Te veel licht.
Wanneer Johannes vast, is hij verdacht.
Wanneer Jezus eet en drinkt, is hij een veelvraat.
Wanneer hij geneest op sabbat, is hij een wetsovertreder.
Wanneer hij zich verbindt met mensen aan de rand, wordt hij zelf onrein verklaard.
En let op: het zijn geen buitenstaanders die dit zeggen! Dit zijn mensen die de Schrift kennen. Maar wanneer het Woord in menselijke gedaante tot hen komt, herkennen ze het niet.
Je kunt je afvragen: hoe is het mogelijk dat mensen het licht dat van God komt, aanzien voor duisternis? Want dit is een rode draad die door de volledige bediening van Jezus loopt, en die ook vele andere profeten kenmerkt.
Een profeet is zelden geliefd. Niet omdat profeten ongelijk hebben, maar omdat ze niet passen in de bestaande categorieën van macht, heiligheid en succes. Ze spreken vanuit een andere orde.
Advent en het ongemakkelijke Koninkrijk van God
Het Koninkrijk waar Jezus over spreekt, staat haaks op de orde van deze wereld. Het keert alles om: de eersten worden laatsten, de laatsten eersten. Dat is geen subtiele omkering, maar een radicale herschikking. En zoals de Schrift zegt: De Geest is als de wind, hij waait waar hij wil.
Dat maakt mensen onrustig. Het doorbreekt veilige patronen. De illusie dat wij het wel begrijpen, dat wij aan de juiste kant staan. Dat de waarheid beheersbaar is.
Daarom zegt Jezus:
Gelukkig wie niet struikelt over het licht.
Hij past niet in onze kaders. En precies daarom onthult hij. Dat is wat licht doet: het legt bloot wat liever verborgen blijft. En ja, dat kan verblindend zijn. Daarom proberen mensen het licht te dimmen, te beheersen of te doven.
Ons eigen licht — en de neiging het te dimmen
Dit Adventsverhaal gaat niet alleen over Jezus of over profeten uit de Bijbel. Het gaat ook over ons. Wie werkelijk in het licht gaat staan, niet alleen in veilige woorden of vertrouwde rituelen, maar in het volle licht van gerechtigheid en waarheid, zal weerstand ontmoeten. Want licht confronteert.
Profeet zijn is geen comfortabele weg. Wie een struikelsteen wordt, wordt ook zelf geraakt. We zijn gemaakt voor verbondenheid, liefde, voor erbij horen. Dus waarom zou je je licht niet wat dimmen? Zwijgen over onrecht?
Maar, zegt Jezus:
“Als je een olielamp aansteekt, zet je hem daarna niet onder een emmer of onder je bed. Nee, je zet hem ergens hoog neer waar iedereen hem goed ziet. Alles wat verborgen is, zal zichtbaar worden. En alles wat in het donker gebeurde, zal voor iedereen te zien zijn.”
(Marcus 4:21-25)
Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het nodig is. Zonder licht wordt de duisternis niet doorbroken. Waar het licht niet straalt, kent de lange nacht geen einde.
Advent: een oefening in waakzaamheid
Advent is niet slechts een tijd van wachten en toeleven naar Kerst. Het is een oefening in waakzaamheid.
Dit is de tijd om je af te vragen: waar herkennen wij het licht — en waar struikelen we erover?
In wie zien we iets oplichten, maar keren we ons ervan af omdat het niet past in de vorm waarin we denken dat God zou moeten werken?
Misschien gebeurt dat bij anderen, bij mensen die ons een ongemakkelijk gevoel geven. Omdat ze er anders uitzien dan wij, niet tot onze groep behoren, een andere taal spreken, onze vertrouwdheid doorbreken.
Maar misschien — en dat is het meest confronterend — gebeurt het in onszelf.
Waar brandt in jou een licht dat je hebt leren dimmen? Welke kaars ligt zorgvuldig opgeborgen?
Welke woorden blijven onuitgesproken? Welke droom of roeping heb je toegedekt om maar geen aanstoot te geven?
Jezus zegt niet: gelukkig als niemand struikelt. Hij zegt: gelukkig wie niet struikelt over het licht dat komt.
Advent vraagt geen heldendom, maar de moed om te blijven kijken. Ook als het licht ontregelt; als het ons iets vraagt. De vraag is niet alleen: herkennen wij Gods licht in de wereld? De vraag is ook: zijn we bereid om het toe te laten, er ruimte voor te maken, het te laten schitteren – zowel in anderen als in onszelf?
Gelukkig wie geen aanstoot neemt aan het licht dat komt. Hij is als een wachter in de nacht, uitkijkend naar de sterrenregen, wetend: het donker heeft niet het laatste woord. ✨
Deze overdenking was onderdeel van de Adventsviering in Protestantse Gemeente de Westhoek in Sluis op zondag 14 december 2025. Klik hier om de volledige kerkdienst te bekijken.
Een stralende derde zondag van Advent toegewenst! 🕯️🕯️🕯️✨
Geef een reactie