🌱 Als alles dood lijkt, groeit er soms iets nieuws
Advent is geen tijd van glitter en haast. Het gaat niet om cadeaus en kerstlampjes (hoewel die uiteraard prachtig zijn), maar om het geduldige wachten. Dat kan soms best lastig zijn. In een wereld die zo gefocust is op snelheid, zichtbaarheid en meetbaarheid, kan wachten soms zinloos lijken. Maar het tegendeel is waar! Advent is juist een periode die ons uitnodigt om vol verwachting uit te kijken naar het wonder. Het begint klein, stil en in het donker. En juist daarom is het zo waardevol om onze ogen te openen en leren zien wat er echt toe doet.
Wat is Advent? Het woord komt van het Latijnse Adventus, dat ‘komst’ betekent. In de Adventstijd – dit jaar vanaf 30 november – bereiden christenen wereldwijd zich voor op het Kerstfeest. Typisch voor Advent zijn de vier kaarsen, waarvan we er elke zondag eentje extra aansteken.
Advent: Uitkijken naar de terugkeer van het licht
Niet toevallig valt de Adventstijd samen met de donkerste dagen van het jaar. Terwijl de dagen korter worden en het zonlicht schaarser is, worden we herinnerd aan de essentiële rol van licht in ons leven. Deze periode bereidt de natuur zich voor op de winterzonnewende rond 21 december, de langste nacht en het moment waarop het licht terugkomt. Eeuwenlang hebben mensen dit bijzondere moment gevierd. Advent belichaamt dat: het is een tijd van ommekeer in de natuur en in de harten van mensen. De lezingen van vandaag (Jesaja 11:1-10 en Mattheüs 3:1-12) nodigen ons uit om daar bewust bij stil te staan.
Een twijg uit een dode stronk
Jesaja 11 opent met een beeld uit de natuur. De profeet ziet een afgezaagde boomstronk: de stronk van Isaï, het huis van David. Maar uit die stronk groeit een twijg, een nieuw begin.
“Maar uit de stronk van Isaï schiet een telg op, een scheut van zijn wortels komt tot bloei.” (Jesaja 11:1)
Het is een klein, kwetsbaar beeld. Niet imponerend, geen majestueuze eik of koningspalm, maar een eenvoudig twijgje. Toch is het vol leven. Misschien herkennen we dit beeld wel uit onze eigen omgeving. In het park vlakbij mijn huis staan twee afgezaagde boomstronken, de resten van trotse eiken die ooit hoog boven de andere bomen uitstaken. Decennialang strekten ze hun takken uit naar het zonlicht. Nu resten er nog slechts twee stronken.
De bomen stierven niet door een storm of blikseminslag, maar door ziekte. Hun wortels waren aangetast door de reuzenzwam; de stam verrotte van binnenuit. Van buitenaf leken ze misschien nog gezond, maar diep vanbinnen waren ze hol en broos. Voor het het stadsbestuur zat er niets anders op dan ze om te zagen, om verdere ongelukken te voorkomen.
Het huis van David: een aangetast koningshuis
Zo, zegt Jesaja, is het ook het huis van David vergaan. Wat ooit een krachtige, levengevende koningslijn was, is nu niet meer dan een stronk. De leiders die na David kwamen — vooral na Salomo — zijn het verbond vergeten. Ze kozen voor macht zonder gerechtigheid, voor ritueel zonder hart, voor offers zonder liefde. In hun streven naar invloed onderdrukten ze de armen en kwetsbaren. Ze gaven zich over aan corruptie, afgoderij en zelfverheffing. De stam werd van binnenuit aangetast en het onrecht dat zij verspreidden woekerde als een zwam: het vrat zich een weg naar het hart van de samenleving. Totdat alles instortte: de tempel verwoest, de stad gevallen, het volk gedeporteerd. Ballingschap.
Wat overblijft: een dode stronk.
Maar Jesaja ziet méér. Hij merkt iets op waar veel mensen gemakkelijk aan voorbij zouden gaan: dat er in die stronk nog leven schuilt. Dat er uit de wortels iets nieuws aan het ontstaan is. Geen kopie van het oude, geen terugkeer naar vroeger. Maar iets kleins, iets fragiels, iets kostbaars dat langzaam uitspruit.
Johannes de Doper: een stem in de woestijn
Ook het evangelie leidt ons naar een plek van schijnbare leegte: de woestijn. Geen tempel, geen stad, geen paleis, maar de Jordaan en de dorre vlakte van Judea. Te midden van deze verlatenheid weerklinkt een stem. De stem van Johannes de Doper, die mensen aanmoedigt tot inkeer en bekering.
Mensen stromen toe, voelend dat er iets vernieuwends op handen is. Dit is een keerpunt, een moment dat hen verbindt door een breuk met het oude. Ook de Farizeeën en Sadduceeën zijn aanwezig, de spreekwoordelijke elite van die tijd. Het zijn mannen met kennis, religieuze status en moreel gezag. Maar de reactie van Johannes verrast: in plaats van hen te verwelkomen met eerbied, trekt hij tegen hen van leer.
“Addergebroed! Wie heeft jullie wijsgemaakt dat je kunt vluchten voor het komende oordeel?” (Mattheüs 3:8)
Dat klinkt hard, maar Johannes wil de mensen wakker schudden. De Farizeeën en Sadduceeën menen dat ze zuiverder zijn omdat ze kinderen van Abraham zijn, joden van geboorte. Maar Johannes maakt duidelijk dat zuiverheid niet schuilt in uiterlijkheden.
Werkelijke verandering begint van binnen
Mensen oordelen vaak op basis van wat ze zien. Door iemands afkomst, uiterlijk, sociale status of opleidingsniveau vormen ze een beeld van wie die persoon is. Maar dat kan misleidend zijn. Afkomst, traditie, status, uiterlijk of kennis: ze zeggen niets over de zuiverheid van onze binnenkant. Zelfs de meest majestueuze boom kan vanbinnen verrot zijn. En wordt niet vaak juist het kleine twijgje onderschat?
Nee, wat werkelijk telt, zijn de vruchten die we voortbrengen. De vraag is: Wat komt er uit jouw leven voort? Wat straal je uit? Hoe beïnvloed je de mensen om je heen?
“Aan de vruchten herkent men de boom“, zegt Jezus. (Mattheüs 12:33-37) . Zoals een goede boom goede vruchten voortbrengt, zo ontwikkelt een slechte boom slechte vruchten. Verandering begint niet van buiten, door de schors af te pellen, maar van binnen. Om zoete vruchten voort te brengen, moet ons hart vernieuwd worden! Want alleen dat is de plaats waar ware transformatie plaatsvindt.
Rechtvaardig leiderschap: Een kracht die de wereld kan veranderen
Jesaja betrekt dat principe op leiderschap. Het twijgje waarmee zijn visioen begint, groeit uit tot een prachtig en gedetailleerd messiaans profiel. Niet een aardse machthebber met paarden en strijdwagens, maar een koning die zijn mensen begeleidt met wijsheid, inzicht, gerechtigheid en trouw.
“Over de zwakken velt hij een rechtvaardig oordeel, de armen in het land heeft hij een eerlijk vonnis.” (Jesaja 11:4)
Het gaat hier niet om macht uitoefenen als een doel op zich, maar om een diepgaande verbinding met de verhalen van kwetsbare mensen. Deze koning neemt de tijd om te luisteren en te leren van de ervaringen van anderen. Hij zoekt naar vrede en gerechtigheid voor iedereen. En juist dat geeft hem de kracht om de wereld te veranderen. Zijn boodschap van vrede verspreidt zich over heel de schepping: wolf en lam, koe en beer, kind en slang.
Advent: toeleven naar Kerstmis
Dit is geen naïeve droom; het is een krachtig visioen, een profetische blik die raakt aan onze werkelijkheid. Advent nodigt ons uit om het begin van dit wonder al te zien in Jezus. Dit is de tijd waarin we ons voorbereiden op Kerstmis: de komst van het Christuskind, geboren in een stal in Betlehem. Een ster die aan de hemel verschijnt, licht dat opgaat in een donkere nacht. Hoop die tastbaar wordt, genade die fragiel en kwetsbaar begint.
Maar de profetie van Jesaja is niet alleen een aankondiging van Christus; het is ook een uitnodiging aan ons allemaal. Durven wij het beeld van de twijg over ons eigen leven te leggen?
En nu? Wat als jij je een stronk voelt?
Misschien herken je het wel, die vermoeidheid die je soms overvalt, dat gevoel van uitgeput zijn, alsof je een lege schil bent waaruit niets meer kan groeien. Misschien heb je iets waardevols verloren, zoals een droom, een relatie, of een stukje vertrouwen in jezelf. Soms voelen wij ook ons ook weleens als die afgezaagde boomstronk, dor en levenloos. Maar weet dat er goed nieuws is: juist uit gebrokenheid kan nieuw leven ontstaan.
Leven door de Geest: Een ander perspectief
Wat maakt die rechtvaardige koning nu zo anders dan de machthebbers van deze wereld? Jesaja onthult het geheim: Gods Geest rust op hem.
De vraag is: zijn wij ook bereid ons hart te openen voor de leiding van Gods Geest?
“De wind waait waarheen hij wil. Je hoort hem wel, maar je weet niet waar hij vandaan komt en waar hij heen gaat. Zo is het ook als iemand door de Geest van God nieuw leven krijgt.” (Johannes 3:8)
De Geest van God is niet te vangen in wetten, kaders of vormen. De Geest werkt van binnenuit. Ze brengt wijsheid voort — groter dan we ooit hadden durven dromen. Wie leeft vanuit de Geest, leert anders kijken. Door de ogen van liefde. Met geduld en het vertrouwen dat zelfs uit een dorre stronk iets moois kan ontstaan. (Rom. 8:5-14, Gal. 5:16-26)
Advent: zien, geloven, zijn
De Adventstijd is een uitnodiging om even uit onze dagelijkse haast te stappen, en stil te staan bij het seizoen. Niet alleen bij de wind, de dorre takken en de bladeren buiten, maar ook bij het seizoen waar wij op dit moment in ons leven zelf doorheen gaan. Als we eerlijk kijken, wat zien we dan? Focussen we vooral op donker en dorheid, of op het leven dat misschien onopgemerkt en in stilte groeit?
Zien wij het twijgje? Geloven we dat het leven kan geven? Of… durven we zelf die twijg te zijn?
Gebed
Eeuwige God,
maak mijn hart stil en open voor het Licht dat komt. Help mij Advent te leven als een tijd van verwachting en vertrouwen, zodat uw vrede in mij kan wonen en door mij heen zichtbaar wordt. Neem mijn angst en oordeel weg, en laat het licht van Christus mij vervullen, zelfs in de donkerste dagen.
Amen.
Dit was de preek van zondag 7 december 2025 in de Protestantse Gemeente Axel. Benieuwd naar de online kerkdienst? Klik op deze link om de uitzending te bekijken.
Geef een reactie