Op deze oudejaarsdag delen we in de belofte van een nieuw begin. Als het zaadje van hoop ontkiemt, herinnert de profeet Jesaja ons eraan dat we aandachtig moeten zijn.
“Ziet niet op wat oudtijds is geschied, zie Ik maak iets nieuws.” Dat zijn de woorden van de profeet Jesaja tegen het volk Israël. “Nu ontkiemt het, heb je het nog niet gemerkt?”
Zie het zaadje
Een nieuw begin ontvouwt zich niet als een groots wonder, maar eerder als een zaadje dat zorgvuldig moet worden geplant en gekoesterd. Jezus spreekt in het Mattheüsevangelie van een mosterdzaadje, klein en gemakkelijk over het hoofd te zien. Maar in dat mosterdzaadje ligt de kern besloten van een nieuwe toekomst. Als we het niet koesteren, voert de wind het weg. Zoals een tuinier aandachtig voor zijn gewassen zorgt, zo nodigt Jesaja ons uit om aandacht te schenken aan het ontkiemen van het nieuwe in ons leven.
“Denkt niet aan hetgeen vroeger gebeurde en let niet op wat oudtijds is geschied; zie, Ik maak iets nieuws, nu zal het uitspruiten; zult gij er geen acht op slaan? Ja, Ik zal een weg in de woestijn maken, rivieren in de wildernis. Het gedierte des velds zal Mij eren, jakhalzen en struisen, want Ik geef water in de woestijn, rivieren in de wildernis om mijn uitverkoren volk te drenken.”
Jesaja 43:18-20
Denk niet terug aan het verleden
De woorden van Jesaja zijn een oproep om niet terug te denken aan het verleden. Dat lijkt wat tegenstrijdig, omdat de profeet even daarvoor zelf wel naar het verleden verwijst. In vers 16 gedenkt Jesaja de doortocht door de Schelfzee waarbij God het volk Israël op wonderlijke wijze uit Egypte bevrijdde.
Spreekt Jesaja zichzelf hier tegen? Om de essentie van deze woorden te begrijpen, moeten we allereerst de context begrijpen. Deze profetie klonk tijdens de ballingschap van het volk Israël in Babylonië, een periode van diepe ontberingen en verlies. De Israëlieten werden geconfronteerd met uitdagingen onder het juk van een vreemd volk, hun tempel in Jeruzalem was verwoest, en ze mochten hun religieuze praktijken niet uitvoeren.
Toch waarschuwt Jesaja de Israëlieten om niet te blijven hangen in de pijnlijke herinneringen van het verleden. Te midden van diepe rouw en ontworteling belooft de profeet dat God iets nieuws zal verrichten, een hoopvolle boodschap van troost en herstel in tijden van ballingschap en moeilijkheden. Zijn woorden zijn een uitnodiging om het verleden los te laten, de blik naar de hemel te richten en Gods belofte van vernieuwing te omarmen.
Geloven in groei
Geloven in groei – het kan een hele uitdaging zijn als we er nog niets van zien. Bij het schrijven van deze tekst dacht ik terug aan een veelbetekenend sprookje uit mijn kindertijd: het verhaal van Jaak en de bonenstaak. Jaak ruilde de koe van zijn moeder voor magische bonen, plantte ze, en zag een gigantische bonenstaak oprijzen tot in de hemel. Dit sprookje illustreert de kracht van een klein zaadje dat de kern draagt van een verborgen wereld. Om die te ontsluiten, hoefde Jaak slechts twee stappen te zetten: hij moest de bonen kopen en ze in de grond steken.
Stel je voor dat we vandaag een zakje magische bonen zouden bezitten. Waar geloven we in? Waar hopen we op? Wat zijn onze dromen? Vaak zijn we gefocust op feiten, of geneigd te denken dat in het verleden behaalde successen garanties bieden voor de toekomst. Dagelijkse keuzes vragen echter om een ‘leap of faith’; er is vrijwel altijd een bepaalde sprong in geloof voor nodig.
Uit Jaaks magische bonen ontstond een reusachtige bonenstaak. Het blijft natuurlijk een sprookje, maar wonderbomen bestaan wel degelijk. Een voorbeeld is de Baobab. Deze boom met zijn dikke stam en opvallende uiterlijk, komt voornamelijk voor in Afrika. Hij kan droge gebieden in vruchtbare oases veranderen. De Baobab kan duizenden jaren oud worden en liters water opslaan. Die wonderlijke boom begint als een klein zaadje. Niets aan zijn prille begin verraadt hoeveel leven hij kan geven.
Om de majestueuze boom te zien die in dat zaadje verborgen zit, heb je geloof en verbeelding nodig. Als we alleen geloven wat we zintuigelijk kunnen waarnemen, zouden we geen bomen planten. Het planten van een zaadje vraagt vertrouwen op het proces, zorgen voor water en voeding op het juiste moment. We kunnen de twijgen niet harder laten groeien door eraan te trekken. Planten betekent vertrouwen en loslaten, waardoor iets nieuws kan ontstaan – een wereld waarvan we eerder het bestaan niet hadden kunnen vermoeden.
“Zie, Ik maak iets nieuws,” kondigt Jesaja aan. Met het nieuwe jaar in zicht mogen we voornemens koesteren als zaadjes – een expressie van hoop en geloof. Veel voornemens mislukken echter, omdat ze blijven hangen op het niveau van menselijke plannen en inspanningen. Wat als we nu eens Gods licht zouden laten schijnen over onze voornemens? Durven we God te vragen Zichzelf te openbaren in onze plannen? Oudjaar is een tijd van reflectie, waarbij leren van het verleden en hoopvol vooruitkijken hand in hand gaan. Jesaja moedigt ons aan: kijk niet naar wat er vroeger gebeurde, maar richt je oog op wat ontspringt! Zelfs al trekken we door de woestijn, we mogen erop vertrouwen dat God juist op dorre plaatsen water kan laten ontspringen.
Het volk zal Mijn lof verkondigen
Het leven biedt onvermijdelijk beproevingen die we als kansen kunnen benutten om te leren en te groeien. Maar wat we mogen onthouden, is dat Gods ultieme intentie het goede, het welgevallige en het volkomene is:
“En wordt niet gelijkvormig aan deze wereld, maar wordt hervormd door de vernieuwing van uw denken, opdat gij moogt erkennen wat de wil van God is, het goede, welgevallige en volkomene.”
Paulus in Romeinen 12:2
Richt je aandacht op het goede, want alles wat je aandacht geeft, groeit. Paulus moedigt aan om alle dingen te toetsen en het goede te behouden. Wees kritisch op de zaken waarmee je je ziel voedt, want niet elk zaad is wijs om te planten; sommige zaden kunnen distels en doornen voortbrengen die onze groei belemmeren. We hebben de verantwoordelijkheid om de juiste zaden te voeden en een vruchtbare omgeving te bieden.
Goede voornemens zijn als bewust geplante magische bonen. We mogen zorgvuldig selecteren uit de zaden die het leven ons aanreikt. Sta eens stil bij jezelf. Wat zijn de goede zaden in je leven? Wat wil God planten? En wat zijn de onkruidranken die groei belemmeren? Laten we zorgvuldig selecteren, en onze energie steken in het goede zaad dat vrucht kan dragen.
Jesaja’s tijdloze woorden weerspiegelen Gods belofte van bevrijding, herstel en hoop, zelfs in de meest uitdagende omstandigheden. Laat de pijnpunten uit het verleden niet je toekomst bepalen, maar richt je op de grote beloften van de Schepper van hemel en aarde. Het symbolisch planten van een zaadje in een pot kan dienen als blijvende herinnering aan je wensen en hoop voor het nieuwe jaar.
“Zie, Ik maak iets nieuws, nu zal het uitspruiten, zult gij er geen acht op slaan?”
Jesaja 43:18-20
Draag deze belofte als een zaadje in je hart; laat het een leidraad zijn voor het nieuwe jaar.
Ik wens iedereen een sprankelend en voorspoedig 2024! 🥂✨💛
Dit is een bewerkte versie van mijn preek op zondag 31 december 2023 in de Johanneskerk in Genk.
Geef een reactie