Afdalen naar de diepten van gebrokenheid. Een reflectie op 2 Koningen 4, 18-37 / Marcus 1, 29-3
De Bijbel zit boordevol opmerkelijke verhalen die spreken over genezing en verlossing. Laten we vandaag de aandacht vestigen op twee namen: Elisa en Jezus. Beiden werden niet alleen geroepen om de gebrokenheid in de wereld te herstellen, maar ook om de goddelijke kracht die door mensen heen kan werken, te openbaren.
Misschien vraag je je nu af: zijn zulke wonderen niet gewoon sprookjes? Kan Gods kracht vandaag de dag nog steeds werken in en door mensen zoals wij? Het antwoord is volmondig ‘ja’. Gods kracht kan ook in gewone mensen, zoals wij, actief zijn. Je hoeft geen groot profeet of leider te zijn om de Schepper ruimte te geven om door jou heen te werken. Maar er is één cruciaal element dat noodzakelijk is, en daarover gaan we het vandaag hebben: het verlaten van je comfortzone!
De comfortabele tuin verlaten
Afgelopen week heb ik mijn boek gepubliceerd. Normaal gesproken zouden mensen daar blij over zijn, maar zelf voelde ik me totaal anders. Telkens wanneer ik opstond, leek het alsof er een knoop in mijn maag zat. Waarom voelen we zo’n angst voor het onbekende? Je kent vast dat beklemmende gevoel dat opkomt wanneer je iets buiten je comfortzone probeert. Dat is eigenlijk een normale menselijke reactie. Dat stemmetje van binnen probeert ons te beschermen tegen risico’s en gevaren. Als kinderen ontdekken we het leven als een tuin; we worden vertrouwd met de planten en leren ze te koesteren. Als dat lukt, voelen we ons in controle. Die tuin wordt dan onze veilige haven. Telkens als we een stap zetten richting het onbekende, is er iets dat ons wil terugduwen naar die veilige tuin. Wat is jouw veilige tuin? Iedereen heeft er een, een plek waar we ons veilig voelen, omringd door vertrouwde zekerheden.
Het verhaal van de profeet Elisa (2 Koningen 4, 18-37) is een krachtig verhaal van opoffering, verlies en uiteindelijk herstel. Het vertelt ons over het verlaten van die veilige tuin. Elisa, de grote profeet, had zijn veilige plekken in de hoogte. Een welgesteld echtpaar uit Sunem had zelfs een rustplaats op het dak van hun huis gebouwd, speciaal voor hem. De profeet werd geëerd, voorzien van eten en drinken, en kon komen en gaan wanneer hij wilde. Elisa waardeerde dat, was dankbaar en zegende het echtpaar, waarna ze een zoon kregen. Maar het kind werd ziek en stierf. Toen de wanhopige moeder Elisa opzocht op de berg Karmel, ook wel beschreven als een ‘vruchtbaar veld van overvloed’, besefte Elisa dat hij zich niet bewust was geweest van haar diepe verdriet.
Elisa, in de Bijbel omschreven als de ‘Man van God’, bevond zich in zijn veilige toevluchtsoorden hoog boven het alledaagse leven van gewone mensen. Dit gold zowel voor zijn ‘penthouse’ in Sunem als voor de berg Karmel. Maar toen het kind stierf, besefte Elisa dat hij moest afdalen naar een huis van gebrokenheid. Aanvankelijk probeerde Elisa de taak te delegeren. Hij stuurde zijn dienaar Gehazi naar Sunem met de staf (symbool van Gods kracht die verticaal van Boven doordringt tot in de aardse realiteit), maar de staf bleek ontoereikend. De herdersstaf is geen magische toverstok; deze is alleen krachtig in de handen van de herder. Elisa begreep dat hij de taak niet kon uitbesteden. Zelfs al lijkt het soms alsof niemand onmisbaar is – toch zijn er bepaalde taken die we zelf moeten vervullen, met name die waarvoor we ons geroepen voelen of die bijzondere verantwoordelijkheid vereisen. Het stellen van prioriteiten is essentieel, en Elisa werd van hogerhand gedwongen om dit te doen.
Uiteindelijk stapte Elisa volledig uit zijn comfortzone. Hij vertrok naar Sunem, sloot de deur van de kamer en stond daar zonder plan, zonder gereedschap. Op zulke momenten overvalt vertwijfeling je. Wat kun je doen? Ben ik wel de juiste persoon? Elisa werd uitgedaagd om voorbij zijn natuurlijke vermogens te kijken en de goddelijke autoriteit te omarmen. Wanneer menselijke hulpmiddelen tekortschieten, besloot Elisa het enige tastbare te gebruiken dat hij had: zijn eigen lichaam. Dat resulteerde in een zeer ongebruikelijke vertoning, maar waarschijnlijk vergat Elisa op dat moment alles wat anderen zouden kunnen denken. Alles draaide om zijn verlangen om het kind tot leven te wekken. Hij drukte zijn hart tegen dat van het kind, ogen tegen ogen, mond tegen mond, hand tegen hand – dat alles tweemaal. Het kind nieste zeven keer (het getal van volheid) en opende zijn ogen. Het wonder geschiedde, de taak was volbracht.
Kamer van wanhoop
Dit verhaal is geen gewoon sprookje, maar draagt een diepere betekenis met zich mee. De ware glorie van God vinden we niet op de hoge bergtop of in de veilige tuin. In plaats daarvan moest Elisa de berg Karmel verlaten en afdalen naar het huis van verdriet in Sunem. Op dat moment dat de grote profeet zijn hoge positie verliet en bereid was om de gestalte van een klein kind aan te nemen, werd er iets onthuld van de glorie van God. De glorie van God openbaart zich vaak in de dalen van wanhoop, waar mensen smachten naar genezing. Dit geldt ook voor het verhaal van Elisa, en dit zien we ook in het Marcusevangelie. Jezus verlaat daar de synagoge – de plaats van reinheid en heiligheid – om af te dalen naar de wereld van de onreinen; de melaatsen en de bezetenen, om heling en herstel te brengen.
Beproefd geloof
Om hun roeping te vervullen, moesten Elisa en Jezus hun veiligheid opgeven. Ze moesten vertrouwen en ja zeggen tegen daden van geloof die ver buiten hun natuurlijke grenzen lagen. Zoiets kan je nerveus maken. Zijn er momenten waarop God ons uitdaagt om onze veilige bergtop te verlaten voor plaatsen van gebrokenheid om genezing te brengen? Soms neemt God zelfs de dingen waarop we vertrouwen, van ons weg. Zo had ik zelf een terugkerende droom waarbij ik voor een kerk moest preken zonder papier, en waarbij ik de mensen één voor één de zaal uit zag lopen omdat ik niet voorbereid was en stond te hakkelen en te stamelen. Een nachtmerrie die pas stopte toen ik besefte dat je de woorden die je komt brengen, vooral in je hart moet meedragen en als het nodig is, ook nog wat notities op papier moet hebben staan. Want als je op papier vertrouwt, zoals Elisa op zijn staf vertrouwde, dan kan er een dag komen dat je met lege handen een plaats van gebrokenheid binnenstapt. Dit zijn de momenten waarop ons geloof wordt beproefd. Net als Elisa kunnen we gezonde grenzen stellen, maar soms worden onze plannen doorbroken. Zijn we dan bereid onze plannen opzij te zetten om anderen te dienen? Onze angst te overwinnen en te vertrouwen op Gods kracht en leiding?
Mededogen: de essentie van het Koninkrijk van God
Zoals Elisa en Jezus hun comfortzone verlieten om degenen te bereiken die leden, bevonden zij zich ook tegenover vijanden. Er waren mensen die hun positie, welsprekendheid en invloed begeerden. Jezus en Elisa laten zien dat God mensen weliswaar een staf, autoriteit, macht of positie kan geven, maar dat dit nooit een doel op zich mag zijn. Alles wat we ontvangen, is bedoeld om bij te dragen aan de opbouw van het Koninkrijk van God. De essentie van dat Koninkrijk is mededogen, liefde en dienstbaarheid. Het is als de vrouw die zich bereid toont op haar knieën te gaan in smeekbede tot God; het is de grote profeet die bereid is zijn plannen te laten varen voor het welzijn van een kind; het is de Godsman die letterlijk afdaalt naar plaatsen van ziekte, verdriet en onreinheid, zelfs als dat betekent dat zijn witte klederen besmeurd raken met vuil, zijn handen met bloed en zijn gezicht met tranen.
Samen kunnen we wonderen verrichten
Het is niet gemakkelijk, dat weet ik. Soms moeten we onze veilige plek verlaten en afdalen naar gebieden vol pijn en verdriet. Het kan zijn dat je vandaag de roep voelt om een moeilijke beslissing te nemen. Misschien staat er een enorme uitdaging voor je, eentje waarvan je denkt dat je die niet aankunt. Misschien twijfel je al lange tijd aan jezelf, maar is dit het moment om op te staan, te genezen en te geloven in je eigen kracht, gesteund door de kracht van God. Om nieuwe wegen in te slaan, weer stevig op je voeten te staan en te leven met vertrouwen. Ik geloof dat er een unieke boodschap is die tot jouw hart spreekt, een grote droom binnen in jou die wacht om tot bloei te komen. Soms moeten we gewoon even stilstaan, net zoals Jezus dat deed toen hij de eenzame berg opzocht om kracht te vinden. Op die manier kon hij afdalen naar plekken vol gebrokenheid en daar heling brengen.
Durven we buiten onze comfortzone te stappen? Durven we de vastgeroeste programma’s los te laten en open te staan voor verandering? De ware liefde overwint angst en laat ruimte voor echte verbinding. Laat de kracht van de Heilige Geest ons leiden en ons de moed geven om de wereld om ons heen te veranderen. Samen kunnen we grootse wonderen verrichten, maar alleen als we bereid zijn om ons over te geven aan het onbekende.
Een fijne nieuwe week toegewenst!
Deze blog is gebaseerd op de preek van zondag 4 februari 2024 in de Protestantse Kerk van Hasselt.
Geef een reactie