Slavernij is meer dan een historisch feit; een onrecht uit het verleden. Slavernij is alles wat ons klein houdt. Het is: niet in staat zijn je talenten in de wereld te ontwikkelen. Licht dat van binnen brandt, maar dat niet mag schijnen.
Slavernij houdt onze unieke kern gevangen in ketenen van angst, gewoonte, conventies of aanpassingsgedrag. Herken je het? Dat stemmetje dat fluistert dat je veilig bent zolang je niet teveel opvalt. Dat je niets te vrezen hebt zolang je maar normaal doet, je gedraagt zoals het hoort, je aanpast aan de verwachtingen van anderen.
De schijnveiligheid van ‘doe maar normaal’
“Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg!” Wie zoals ik in Nederland is opgegroeid, kan dit zinnetje vast dromen. Het is een waarschuwing om niet te hoog te mikken. Niet teveel te dromen. Veilig onder het maaiveld te blijven. Want hoe hoger je je vleugels uitstrekt, hoe harder je kunt vallen. Nee, houd het maar veilig… dan loop je zo min mogelijk risico.
Maar die schijnveiligheid heeft een prijs.
Als we altijd onder het maaiveld blijven steken, kunnen we ons licht niet voluit laten schijnen. Onze talenten niet volop ontwikkelen, activeren en inzetten. Dan leiden we misschien wel een veilig en voorspelbaar leven, maar blijft onze impact beperkt.
En dat is niet alleen een verlies voor jou. Het is een verlies voor de wereld.
Angst en onderdrukking in de Bijbel
Dat is waarom de Bijbel zo vaak over bevrijding spreekt. In het Oude Testament zien we hoe het volk Israël gevangen zit in Egypte. De farao laat hen zó hard werken dat er geen ruimte meer overblijft voor creativiteit, initiatief of verbeelding. Uit angst voor zijn positie houdt hij het volk klein. Angst voor verlies van macht verhardt de harten van onderdrukkers.
In het Nieuwe Testament zien we Herodes, die uit vrees voor een mogelijke rivaal liever pasgeboren baby’s laat doden dan zijn troon te delen. Angst verdraagt geen concurrentie. Het duldt geen groei bij de ander.
Voorbestemd om vrij te zijn
Maar leven uit angst: dat mag dan de menselijke conditie zijn, het is uiteindelijk niet het masterplan voor de mensheid. Gods licht leidt mensen naar bevrijding. Geen bevrijding in de zin van vrijheid-blijheid (genieten zonder verantwoordelijkheid), of als beloning voor hard werken, maar als fundament. Als bodem onder je bestaan. Vrijheid om uit te kunnen groeien tot wie je bedoeld was te zijn. Vrijheid om licht te brengen in een gebroken wereld vol duisternis.
Toch is die route allesbehalve vanzelfsprekend. Mozes leidt het volk uit het slavenhuis Egypte, op weg naar het beloofde land (Exodus 16). Maar als ze door de woestijn trekken, gebeurt iets merkwaardigs: de mensen beginnen te mopperen. Ze verlangen terug naar Egypte. “Daar wisten we tenminste waar we aan toe waren.”
Vrijheid blijkt beangstigend.
Want vrijheid brengt onzekerheid met zich mee. Het betekent dat je oude zekerheden moet loslaten.
De woestijn als leerschool
In Egypte waren de mensen niet vrij, maar ze hadden in elk geval een rol. Structuur, voorspelbaarheid en voedsel. En wat geeft de woestijn hen? Dorst, hitte, twijfel. De tocht naar vrijheid voert dikwijls door beproeving heen.
Het probleem is niet dat de mensen bang zijn. Het probleem is dat ze zich laten leiden door die angst, en niet door vertrouwen. Ze vertrouwen liever op de ‘zekerheid’ van een onderdrukkend regime, dan op hun bevrijding, die zich uitstrekt aan de horizon.
De woestijn in de Bijbel weerspiegelt een leerschool. Een reis waarbij niet alleen het lichaam wordt getest, maar ook het hart. De woestijn is de plaats waar de angst wordt ontmaskerd. En waar uiteindelijk vertrouwen kan ontspringen en wortel schieten.
Leven vanuit angst of vertrouwen
Uiteindelijk zijn er twee manieren van leven:
- Leven vanuit angst
- Leven vanuit vertrouwen
Angst is geworteld in een grondhouding van overleving, machteloosheid, gevaar en schaarste. Vertrouwen ontkiemt vanuit vrijheid en liefde.
Het geloof dat God liefde is.
Het geloof dat jij niet zomaar hier bent.
Het geloof dat jouw talenten verbonden zijn met een roeping.
De weg naar vrijheid is niet altijd comfortabel
Vrijheid belooft niet dat de weg altijd makkelijk zal zijn. De Bijbel is hier verrassend nuchter over. Toen Mozes zijn volk uit beperkende situaties leidde, wachtte hen niet meteen een snelweg naar succes. De weg naar bevrijding voerde door de woestijn. Dwars door ervaringen van hitte, twijfel, beproeving, verlies van comfort.
Meer nog: soms botsen we op muren van onbegrip.
Na jaren van wikken en wegen heb je eindelijk die beslissende stap gezet, maar anderen blijven liever in hun comfortzone. Ze vragen bezorgd: “Zou je dit nu wel doen?” Wie op weg is naar zijn roeping, kan niet altijd rekenen op begrip of medeleven.
Soms trek je alleen door de woestijn.
Nadat Mozes en het volk hun angsten hebben getrotseerd en overwonnen, ontdekken zij iets moois: achter de woestijn ligt een land van overvloed. Een plek waar de ketenen gebroken zijn. Waar het slavenhuis nog slechts een herinnering is. Waar je voor het eerst werkelijk voelt wat vrijheid waard is.
En dat geldt ook voor jou en mij.
Wat is jouw slavernij? Misschien is het perfectionisme. De angst om te falen. Misschien is het de behoefte om iedereen tevreden te houden. Of dat stemmetje dat zegt: “Blijf maar klein.”
Besef dan maar: die angst is er niet om je tegen te houden. Ze is er om overwonnen te worden, zodat we stap voor stap sterker worden en krachtiger in onze missie – wat die ook is.
Bevrijd van mijn writer’s block
Zelf worstelde ik lange tijd met een writer’s block. Niet omdat de inspiratie opdroogde, maar omdat een stemmetje mij influisterde dat als ik nóg verder zou groeien, ik de verbinding met anderen zou verliezen.
Toch is elke woestijnervaring tijdelijk. Groei voert ons soms door een periode van eenzaamheid, maar uiteindelijk opent zij opnieuw de weg naar verbinding.
We mogen de stappen zetten waartoe de Eeuwige ons uitnodigt, in het vertrouwen dat ons leven voor méér bestemd is dan veiligheid alleen. Zelfs wanneer de horizon van het Beloofde Land nog niet zichtbaar is.
Tijdens zijn Bergrede sprak Jezus:
“Jullie zijn het licht van de wereld. Een stad die op een berg ligt, kan niet verborgen blijven.
En als je een olielamp aansteekt, zet je er daarna geen emmer overheen. Nee, je zet hem hoog neer, zodat iedereen in het huis licht heeft.
Laat op dezelfde manier je licht schijnen voor de mensen.”
Angst houdt ons klein, maar vertrouwen schept ruimte voor groei. Vertrouwen plaatst je op je voeten, op stevige grond. Als ons leven geworteld is in vertrouwen, kan ons licht gaan schijnen. En dan wordt onze bevrijding uiteindelijk ook bevrijding voor anderen.
Dat wens ik jou en deze wereld van harte toe.
Take care,
Kelly 🌱
Geef een reactie