Vasten en loslaten

Een nieuwe start voor lichaam, geest en planeet

De eerste sneeuwklokjes steken hun kopjes op. Ze zijn niet de enige voorbode van vernieuwing. Het carnavalsfeest in mijn stad markeert een moment van loslaten en een frisse start. Het woord ‘carnaval’ komt van het Latijnse carne en vale: “vaarwel tegen het vlees!” De kleurrijke praalwagens en flamboyante outfits luiden de vastentijd in: nog even genieten van het leven, nog even uit de band springen… en dan is het tijd voor inkeer!

Met de start van maart komt de lente steeds dichterbij. De dagen worden langer en lichter, en dat is hét moment om de balans op te maken. Deze periode van bezinning komt in de drie monotheïstische religies op unieke manieren terug.

• In het oosters christendom markeert Asmaandag het begin van de lijdenstijd, en in het katholicisme is dat Aswoensdag. Dagen die ons eraan herinneren om stil te staan bij stof en as, symbolen van vergankelijkheid en de waarde van inkeer.
• In de islam is de ramadan begonnen. Een vastenperiode die niet alleen draait om het onthouden van voedsel, maar ook om innerlijke zuivering en verbondenheid.
• Afgelopen week werd in het jodendom de Parashat Terumah gelezen, waarin geven centraal staat. Net zoals de Israëlieten in Exodus vrijwillig bijdroegen aan de Tabernakel, worden ook moderne mensen aangemoedigd om iets van zichzelf te geven. Dat kan tijd of energie zijn, maar ook geld of bezittingen. Het doel is bij te dragen aan iets groters dan jezelf. Dit is een mooie voorbereiding op Pesach, het feest van bevrijding. Door los te laten wat ons tegenhoudt, creëren we ruimte voor nieuwe mogelijkheden in ons leven.

Waarom vasten en loslaten essentieel zijn

Loslaten is een kunst, maar niet altijd eenvoudig. We dragen vaak onvermoede lasten met ons mee: oordelen die op ons zijn geprojecteerd en die we onbewust als waarheid zijn gaan geloven. Kledingstukken die ooit als gegoten zaten, maar nu enkel als herinnering in onze kast hangen. Gewoonten waarvan we diep van binnen voelen dat ze ons niet verder helpen, maar die zo moeilijk zijn om los te laten. Schijnzekerheden waaraan we ons vasthouden, terwijl we eigenlijk weten dat ze ons beperken.

Wat als we deze vastentijd niet alleen benutten om onze lichamelijke consumptie te verminderen? Wat als we ook ruimte zouden maken in onze geest en ziel? Dat zou zomaar de aanleiding kunnen zijn tot een prachtig nieuw begin!

Geen 10 maar 20 procent weggeven

Het geven van tienden (ma’aser, מעשר) is een oud Bijbels principe dat op verschillende plaatsen in de Bijbel wordt genoemd. Maar wat als we nu eens niet tien, maar twintig procent zouden geven? In een video die ik onlangs bekeek, daagde rabbi Philip Berg zijn publiek daartoe uit. Niet als verplichting, maar als een kans voor spirituele transformatie.

Schrik niet – dit is geen verkapte vorm van welvaartsevangelie! In de visie van Berg draait het namelijk niet om geld, maar om de kunst van loslaten. Volgens hem is het waardevol om twintig procent te geven, omdat dit een bevrijdend proces op gang brengt. Niet zozeer wat je weggeeft telt, maar wat je overhoudt. Als je twintig procent van je overvloed deelt, wordt de resterende tachtig procent als het ware ‘geactiveerd,’ waardoor je er op een nieuwe, verfrissende manier kunt naar kunt kijken. Geven schept ruimte, helderheid en een nieuw bewustzijn over wat écht waardevol is in ons leven.

Het opruimen van je boekenkast

Hoe werkt dat precies? Laten we een concreet voorbeeld nemen. Stel je voor dat je boekenkast uitpuilt met boeken die je nooit meer openslaat. Door bewust één vijfde weg te geven, creëer je niet alleen fysieke ruimte, maar ook mentale ruimte. Opruimen is een vruchtbaar proces dat uitnodigt om stil te staan bij je eigen groei: welke boeken resoneren nog met wie ik ben? Waar ligt nu mijn focus?

Tegelijkertijd zet dat proces je aan het denken over anderen. Welke boeken zouden anderen kunnen inspireren? Wie kun jij blij maken met kennis of verhalen die jou niet langer dienen? Zo eindig je met een boekenkast die beter bij jouw ontwikkeling past én maak je anderen blij met nieuwe inzichten.

Tijd voor geestelijke groei

Zelf heb ik ook een mooie uitdaging voor deze vastenperiode. Wat als ik nu eens twintig procent van mijn tijd zou investeren in geestelijke groei en ontwikkeling? Bezinning, gebed, meditatie, wandelen in de natuur, even ontspannen met een goed boek—zowel de Bijbel als inspirerende boeken, studeren… Het zou me echt verder helpen, ook met die andere 80 procent van mijn tijd. Maar ja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan, vooral als je steeds van het ene naar het andere rent of je laat meeslepen door de drukte van de dag.

Maar elke uitdaging is ook een kans. Misschien heb je wel eens gehoord dat het 21 dagen duurt om een nieuwe gewoonte te vormen? De Veertigdagentijd is de perfecte gelegenheid om slechte gewoonten achter je te laten en een frisse start te maken.

“Geef terug wat niet langer bij je past. Zand erover!

Loslaten kan een echte uitdaging zijn. Het vraagt een zorgvuldige benadering en een bewuste keuze om je over te geven aan het proces. Denk bijvoorbeeld aan gevoelens van schuld, emotionele pijn of veroordeling die we soms jarenlang kunnen meetorsen. Hoe laat je die los? Wat mij altijd helpt, is om zulke dingen op een briefje te schrijven en het vervolgens te verbranden of te begraven in de aarde. Laat de wind het meenemen, het water het wegspoelen, het vuur het verteren. Geef terug wat niet langer bij je past. Zand erover!

Ecologisch vasten: Bewuster leven voor een duurzamere toekomst

Last but not least: loslaten is niet alleen goed voor jezelf, maar ook voor de natuur! Onze planeet staat onder enorme druk: bergen afval, een onstilbare honger naar meer spullen, en de illusie dat groei maar doorgaat. Dit zou ons echt aan het denken moeten zetten.

Waarom zouden we de Veertigdagentijd niet gebruiken als kans om ons ecologisch bewustzijn een flinke boost te geven? Het is een perfecte gelegenheid om te reflecteren op wat we kunnen loslaten om lichter en duurzamer te leven. Misschien is dit wel het moment om eenvijfde van onze kledingkast weg te geven aan mensen die het hard nodig hebben. Of om ons eten te delen met buren, een tuin of terras een beetje te vergroenen, of zelfs eenvijfde van de tegels te vervangen door bloeiende lentebloemen.

Hoe kunnen we lichter leven?

Laten we deze periode benutten om kilo’s lichter – in alle opzichten – het nieuwe seizoen in te gaan. Om ruimte te maken voor wat werkelijk telt. En om, net als Jezus en de lentebloemen, na de lijdenstijd te verrijzen, en nog meer te weerspiegelen van het licht van onze Schepper.

Door bewust stil te staan bij de vastentijd, verwelkomen we niet alleen een betekenisvolle periode, maar ook een duurzamer en evenwichtiger leven.

Hoe ga jij deze tijd van vasten en loslaten invullen?