Kerstnacht. Het moment waarop we gedenken hoe God een schitterend nieuw begin biedt. Midden in de duisternis straalt een adembenemend licht, een licht dat alles verandert. Jesaja en Lucas klinken als één stem: God gaat nieuwe dingen doen! Er komt een keer in onze situatie. Maar niet op de manier die wij misschien zouden verwachten.
Teksten: Jesaja 8, 23b – 9,7 en Lucas 2, 1-20
Hebben de herders het al gezien? Heeft Maria het al gezien? Heeft Jesaja het al gezien? Veel mensen zouden zeggen: “Eerst zien, dan geloven!” Dat is hoe het er in onze op materie gerichte, rationele samenleving vaak aan toegaat. Mensen geloven wat ze kunnen zien, wat ze kunnen aanraken. Wat hen tastbaar voor ogen staat. Maar deze tekst daagt uit. Ben je bereid om verder te zien dan dat? Ben je bereid het wonder te herkennen?
“Het volk dat in duisternis wandelt, zal een groot licht zien. Zij die wonen in het land van de schaduw van de dood, over hen zal een licht schijnen.” (Jesaja 9:1)
Wat is dat licht? Jesaja sprak over een vredevorst die recht en gerechtigheid zou brengen. Maar de hoop van de wereld, nieuw leven in de vorm van een kind, was toen nog niet zichtbaar.
Verre droom
De woorden van Jesaja klonken tegen de achtergrond van een moeilijke periode in Juda. Het volk voelde zich bedreigd door Efraïm, Aram en Assyrië. Een rechtvaardige koning leek een verre droom. Wat de mensen zagen, was angst en verdrukking. Koning Achaz sloeg Jesaja’s waarschuwingen in de wind; hij vertrouwde meer op politieke strategieën dan op profetische woorden. Achaz sloot een alliantie met Assyrië, met als gevolg dat Juda steeds verder verzwakte. Wat moet je met zo’n visioen in zulke donkere tijden? Het licht dat Jesaja aankondigde leek onrealistisch – de nacht was immers al zo vergevorderd.
Je schikken naar de realiteit
Ons wereldbeeld is diepgaand verweven met onze context. Naarmate de tijd verstrijkt, schikken mensen zich meestal naar de status quo. Zelfs al is die verre van ideaal, ze aanvaarden die als de realiteit. Gaandeweg beginnen ze de verwachting los te laten dat het hierna beter zal zijn. Ik heb dat in het ziekenhuis waar ik als pastor werkte, vaak zien gebeuren. Als mensen maar lang genoeg in het ziekenhuis lagen, droomden ze niet langer van een thuis. Hun vertrouwde huis vervaagde in hun gedachten steeds meer tot een herinnering. Als pastor hielp ik hen om die herinnering tot leven te wekken, zodat ook zij weer konden herleven.
Zo is het ook als je maar lang genoeg in een oorlogssituatie verkeert. Je kunt je op den duur geen vrede meer voorstellen. En als je in vrede bent opgegroeid, ervaar je die harmonie algauw als vanzelfsprekend. Dat is waarom mensen in rustige samenlevingen niet altijd voorbereid zijn op de chaos die zomaar kan toeslaan.
De toekomst als mysterie
Het idee van continuïteit biedt ons een gevoel van veiligheid en zekerheid. We zijn geneigd de toekomst te beschouwen als een mooie, rechte lijn die voortvloeit uit het heden. Maar dat weerspiegelt niet altijd de werkelijkheid. Zoals een reclameslogan in de beleggingswereld zegt: “In het verleden behaalde resultaten geven geen garanties voor de toekomst.” De toekomst als een onbestemd mysterie – dat idee staat op gespannen voet met ons verlangen naar continuïteit. Maar wat als een wonderlijke gebeurtenis plots al je verwachtingen doorbreekt?
Kwetsbaar begin
Het evangelie van Lucas brengt het visioen van Jesaja tot leven. In het bescheiden Bethlehem wordt een wonder geboren: een kind. Geen machtige koning badend in luxe, maar een kwetsbaar, weerloos kind in een stal, gewikkeld in doeken. Jezus, het licht dat een nieuw tijdperk inluidt, verschijnt niet met groots spektakel. Hij komt als een vluchtelingenkind, liggend tussen de dieren.
Wat als niemand dit wonder had aangekondigd? Zou iemand het dan wel opgemerkt hebben? Hoogstwaarschijnlijk zouden velen, op zoek naar indrukwekkende tekenen, dit kwetsbare begin over het hoofd hebben gezien.
Je kunt je afvragen: waarom zou de Eeuwige voor deze weg kiezen? Misschien wel omdat vernieuwing dikwijls begint in het kleine. Het Kerstverhaal herinnert ons eraan dat God ons niet slechts observeert vanuit de verte, maar te midden van ons wil wonen, zelfs in de harten van mensen. God kiest de weg van de kwetsbaarheid. Jezus leert ons dat ware kracht niet schuilt in macht, maar in liefde en opoffering.
Visioen
De belofte van vernieuwing loopt als een rode draad door de Bijbel. Maar dat nieuwe komt niet voort uit een revolutie van buitenaf. Het begint niet met massale demonstraties of politieke uitspraken. Het schuilt al evenmin in de beslissingen van invloedrijke leiders op het wereldtoneel. Degenen die het daar zoeken – die het verlossende woord in de kranten verwachten – zullen het niet vinden. Het nieuwe ontspringt in mensenharten.
Juist daarom was zo het belangrijk dat het wonder aangekondigd werd. Het moest oprijzen als een krachtig visioen in de harten en gedachten van mensen, zodat zij het konden ‘zien’ en ernaar toe konden bewegen. Denk maar aan de herders, die na het horen van het visioen direct in beweging kwamen. Of aan Maria, die de woorden in haar hart bewaarde en erover nadacht. En aan Jesaja, die onvermoeibaar bleef spreken over dat grote licht. Wat gaf hen die kracht? Wat maakte dat zij konden uitstijgen boven de uitdagingen van deze wereld?
Het was dat goddelijke visioen dat zij zo koesterden. Het ontbrandde in hen als een waakvlam in de nacht. Ze lieten zich niet overweldigen door de donkere nacht die als een deken over de wereld lag. Ze hielden hun ogen gericht op de sterren aan de horizon. Zo vonden ze de kracht om voorwaarts te gaan, het wonder tegemoet.
Kinderen van de belofte
Misschien wandelen wij vandaag ook wel door het duister. Deze wereld kent vele uitdagingen: onrecht, klimaatverandering, oorlogen, en persoonlijk verdriet. Het is begrijpelijk als we ons soms overweldigd voelen door de zwaarte ervan. Maar de vraag is: laten we ons meeslepen door de duisternis? Of zijn we in staat om een groter visioen te omarmen? Zijn we louter kinderen van de realiteit? Of zijn we ook kinderen van de hoop en de belofte die ons verbindt?
“Het volk dat in duisternis wandelt, zal een groot licht zien,” belooft Jesaja. Laten we deze Kerstavond samen het krachtige visioen omarmen van hoop en licht. We staan niet alleen in onze strijd. De geboorte van Jezus herinnert ons eraan dat God ons niet heeft verlaten, maar zoekt ons nabij te zijn met ontferming en hoop. Zelfs wanneer de wereld rondom ons somber lijkt, is er niets verloren. Gods licht en liefde zijn in staat de diepste duisternis te doorbreken – zoals sterren hun mooiste glans tonen tegen de donkerste avondhemel.
Misschien voel je nu wel de druk van onrecht of dat gevoel van gebrokenheid. Misschien heb je het moeilijk met angst of verdriet. Maar laat je niet ontmoedigen: Kerst herinnert ons eraan dat er altijd weer een nieuw begin mogelijk is. In een wereld die vaak vastzit in het oude en bekende, nodigt Kerst ons uit om wat ruimte te maken voor het nieuwe. Ook wij kunnen kiezen voor hoop in plaats van wanhoop. We kunnen vrede zoeken in plaats van strijd, en liefde verspreiden in plaats van angst. Laten we samen het licht van Kerstmis verwelkomen in ons hart, en verder dragen door de wereld.
Sta deze Kerstnacht eens stil bij dat nieuwe begin. Kijk naar het Kind in de kribbe en zie: dit is Gods nieuwe schepping. Een nieuw begin voor de wereld. Een nieuw begin voor jou.
Gebed
God van licht en vernieuwing, wij danken U dat U ons niet aan de duisternis overlaat, maar een licht brengt dat nooit meer dooft. Help ons om dat licht te zien, te ontvangen en door te geven, zodat wij samen met U mogen bouwen aan een nieuwe wereld. Amen.
Geef een reactie