Tijd voor een Groene Reformatie

Woensdag 3 november wordt in veel protestantse kerken dankdag voor gewas en arbeid gevierd. Op deze dag wordt teruggekeken op het afgelopen jaar. Traditioneel tellen we dan onze zegeningen, maar mij valt dat dit jaar zwaarder dan andere jaren. En dan denk ik niet alleen aan dat microscopisch kleine virus dat de wereld al zo lang op z’n kop zet. Ook andere onderdelen van de natuur lieten zich van hun bedreigende kant zien.

Overstromingen en bosbranden confronteren ons met de harde realiteit van de klimaatverandering. Voor die realiteit kunnen we niet langer de ogen sluiten. Vanaf zondag wordt in Glasgow de COP26-conferentie gehouden. Voorafgaand bood paus Franciscus samen met veertig religieuze leiders een oproep aan aan COP26-voorzitter Alok Sharma en Italiaans minister van Buitenlandse Zaken Luigi Di Maio.

Eerder vond in Bologna het G20 Interfaith Forum plaats. 400 vertegenwoordigers van regeringen, universiteiten en religieuze organisaties wereldwijd reisden erheen om zich te buigen over de relatie tussen religie en de huidige politieke en maatschappelijke uitdagingen. De G20 – de twintig grootste economieën ter wereld – beschouwen religie als belangrijke factor om sociaal-maatschappelijke verandering te ontketenen. Centraal op die conferentie stond Prediker 3 vers 3:

“Er is een tijd om te doden en een tijd om te helen, een tijd om af te breken en een tijd om op te bouwen.”

Code rood

Frankrijk, Duitsland, België en Limburg werden in de voorbije zomer slachtoffer van de verwoestende kracht van het water. Beelden van overstromingen in plaatsen als Valkenburg en Pepinster en ronddrijvende auto’s door de straten van Namen bepaalden het nieuws. Enkele dagen later, op 9 augustus, lanceerden de Verenigde Naties een vernietigend IPCC-klimaatrapport, waaruit blijkt dat de klimaatopwarming sneller gaat, wijdverbreider en intenser is dan verwacht. VN-baas Antonio Guterres sprak van ‘een code rood voor de mensheid’. Hoe vieren we dankdag met dat in het achterhoofd?

De ecologische crisis is een crisis van ons wereldbeeld en van onze relatie met God en de aarde. Het huidige economische systeem vertoont twee cruciale fouten: enerzijds de mens die zichzelf als maat der dingen ziet, anderzijds een gebrek aan verantwoordelijkheid voor de aarde. Maar terwijl – om met Greta Thunberg te spreken – ons huis in brand staat, is nog altijd niet iedereen te porren voor een onderwerp als het klimaat.

Crisis als kans

De reden laat zich raden. Het klimaatverhaal gaat nogal eens gepaard met doemscenario’s, boodschappen van zonde en schuld en restrictieve maatregelen. Hoe terecht dat ook mag zijn, de nadruk ligt te veel op het negatieve. Als je weet dat zeventig procent van de mensen gewoon een comfortabel leven wil, is het niet verbazingwekkend dat zo’n verhaal weinigen in beweging zet.

Dat verandering eveneens hoopvol kan zijn, blijkt uit het boek Groene Theologie van Trees van Montfoort, dat werd uitgeroepen tot Beste Theologische Boek van 2019. Van Montfoort ziet elke crisis als een kans, en zelfs in de grootste chaos ontdekt ze mogelijkheden voor een nieuwe creatie. Eenzelfde hoop spreekt uit de encycliek Laudato Si’, waarin paus Franciscus oproept tot ingrijpende hervormingen van de economie, politiek, maatschappij en kerk om de aarde tot een leefbare plek te maken voor alle volkeren en voor toekomstige generaties.

Groene Reformatie

Wereldwijd klinkt een roep om verandering. Te lang leefden we in een oud verhaal van ongebreidelde economische groei, overconsumptie, antropocentrisme en gestolde tradities. De overstromingen drukken ons andermaal met de neus op de feiten. De noodzakelijke veranderingen zullen niet altijd gemakkelijk zijn. Maar er is hoop: kerken kunnen er in onderlinge verbondenheid aan werken. Als we bereid zijn een ecologische theologie te omarmen, ontstaat ruimte om Bijbelteksten opnieuw betekenis te geven. Van Montfoort bepleit een herwaardering van protestantse tradities als dank- en oogstdagen. Een dankdienst voor gewas en arbeid kan in het teken staan van respect voor de aarde, voor al wat groeit. Dan gaan danken en doen hand in hand.

De wereld roept om een nieuwe ‘beeldenstorm’. Het is tijd om oude beelden – van hoe een goed leven eruit ziet – te verbrijzelen en te vervangen door frisse idealen. Tijd voor een Groene Reformatie. Er is een tijd om te doden en een tijd om te helen, een tijd om af te breken en een tijd om op te bouwen. Nu is de tijd om te helen.

Foto door Akil Mazumder op Pexels.com

Dit artikel werd geschreven door Kelly Keasberry en is beschikbaar gesteld door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap. Het verscheen in het Friesch Dagblad, het Nederlands Dagblad, op www.debijbel.nl (langere, originele versie) en in eerdere versies in ProNews en op Protestant.link.

Gepubliceerd door Kelly Keasberry

Kelly Keasberry (1975) studeerde theologie aan de Universiteit Utrecht, gevolgd door Wereldreligies & Interreligieuze Dialoog en Journalistiek, beide aan de KU Leuven. Ze werkt als journalist voor het Vlaamse christelijke opinieblad Tertio en gaat als freelance predikant voor binnen diverse kerken in België en Nederland. Samen met haar man Joost en vier zonen woont ze in Antwerpen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: