Tweede dag van de Veertigdagentijd
De tweede dag van de Veertigdagentijd nodigt ons uit tot verstilling en bezinning, om eerlijk te reflecteren op wat er in ons hart leeft. Vannacht droomde ik dat ik een onthutsend verhaal had gepubliceerd, waar onbedoeld de naam van een kennis onder was komen te staan. Dat herinnerde me eraan hoe belangrijk het is om zorgvuldig om te gaan met de woorden die we kiezen.
Toen ik mijn eigen tekst op papier zag staan, wist ik meteen: dit is onomkeerbaar. Je zit fout. Je hebt iets gedaan dat niet meer terug te draaien is. De nachtmerrie van elke journalist. “Die laatste regel had weg gemoeten,” besefte ik. “Die zin waarin zijn naam stond. Die was per ongeluk blijven staan.”
Maar wat betekent ‘per ongeluk’ als de schade al is aangericht? Iemand zou door mijn toedoen door het slijk worden gehaald. En ikzelf ook. En terecht.
Ik werd wakker in een donkere kamer. Opgelucht, want het was maar een droom. Maar de boodschap liet me die dag niet meer los.
Roddelen en oordelen: een stille verleiding
Misschien herken je het wel: negatief spreken over anderen. Een snelle conclusie is zo getrokken. Hoe vaak beoordeelden we iemand niet, nog voordat we het volledige verhaal hebben gehoord? Roddels kunnen zich razendsnel verspreiden — soms subtiel, soms openlijk. Kwaadspreken kan enorm verleidelijk zijn.
In de evangeliën roept Jezus ons op om niet te oordelen. Niet omdat waarheid er niet toe doet, maar omdat ons oordeel zelden zuiver is. Wanneer wij oordelen, zegt dat vaak meer over onszelf dan over de ander.
En weet je wat zo verraderlijk is? Roddels zijn vaak minder onschuldig dan ze lijken. Wanneer we kwaadspreken, planten we onbewust zaadjes. Kleine zaden van wantrouwen, van negatieve energie en van vervreemding.
En energie liegt niet. Mensen over wie geroddeld wordt, voelen dat vaak heel scherp aan. Ze ervaren dat er iets in de lucht hangt. Dat resulteert in een verminderd gevoel van veiligheid om zichzelf te zijn, waardoor ze zich meer terugtrekken. Zo ontstaat er een onzichtbare sluier, een frame waardoor anderen niet meer onbevangen naar hen kunnen kijken.
Relaties vertroebelen.
Verbinding maakt plaats voor verdeeldheid.
Roddelen schept tweedracht. Het staat echte ontmoeting in de weg. Dat is precies waarom Jezus zijn discipelen ertegen waarschuwde.
Waarom doen we het dan?
Waarom doen we het dan? Het antwoord is soms ongemakkelijk eenvoudig. Kwaadspreken over een derde kan tussen twee mensen een gevoel van verbondenheid creëren. Een veilig “wij” tegenover de afwezige “hij” of “zij”. In zo’n gedeeld oordeel kan er een schijnbare intimiteit ontstaan. Door iemand te kleineren, lijken we onszelf tijdelijk sterker te voelen.
Roddelen kan voortkomen uit een behoefte om met onze eigen onzekerheden om te gaan.
Het kan een uiting zijn van jaloezie, van concurrentiedrang. Of simpelweg van onbegrip voor de wegen die anderen in het leven gaan.
Het verhaal dat wij over een ander delen, gaat verrassend vaak over onszelf. Het zegt niet zozeer iets over die ander, maar het weerspiegelt onze eigen ervaringen en gevoelens. Het toont waar wij ons bevinden in de wereld. Wat ons emotioneel raakt en de momenten waarop wij ons tekortgedaan voelen.
In mijn droom had ik een kritische column geschreven voor een krant, met daaronder een naam. Een naam die daar niet had mogen staan. Want het verhaal dat ik schreef, was niet zijn verhaal.
Het was mijn verhaal.
En dat besef raakt misschien wel de kern van de Veertigdagentijd: de moed om onder ogen te zien dat wat wij op een ander projecteren, vaak iets onthult over onze eigen binnenwereld.
Veertigdagentijd als oefening in zuiver spreken
De Veertigdagentijd is een tijd van inkeer en bekering. We denken daarbij vaak aan vasten van voedsel of het schrappen van luxe. En dat is een waardevolle, zichtbare oefening. Maar wat als we in deze periode óók zouden vasten van negatieve woorden?
Wat als we de komende weken bewust zouden oefenen in:
- terughoudendheid vóórdat we oordelen
- stilte vóórdat we spreken
- mildheid in plaats van scherpte
- waarheid zonder beschadiging
Want woorden hebben kracht. Ze kunnen opbouwen of afbreken. Genezen of verwonden. Wat eenmaal is uitgesproken — op papier, online of in een gesprek — laat zich zelden volledig terughalen.
Mijn droom herinnerde mij aan die verantwoordelijkheid. Niet alleen als journalist, maar vooral als mens.
Een donker vertrek, een helder inzicht
Toen ik wakker werd, was de kamer nog donker. Maar in die duisternis drong een helder inzicht tot mij door: voorzichtigheid met woorden is geen zwakte, maar kracht. Oordeelloosheid is geen naïviteit, maar wijsheid.
En dat is geen eenvoudige opgave in een wereld waarin de luidste opinie vaak de meeste aandacht krijgt. Waar zelfs presidenten via sociale media bedenkelijke verhalen de wereld in slingeren. Waar leugens clicks en likes genereren, en algoritmes vooral de meest extreme boodschappen belonen. Een wereld ook waarin met behulp van AI ogenschijnlijk realistische — en compromitterende — filmpjes van anderen kunnen worden gemaakt.
De tweede dag van de Veertigdagentijd daagt uit tot nadenken: Welke naam zet jij onder jouw verhaal? En is het werkelijk het verhaal van die ander — of vertelt het uiteindelijk vooral iets over jou?
Een prachtige veertigdagentijd toegewenst, vol bezinning en oprechte groeimomenten!
Geef een reactie