De wereld waarin wij leven, lijkt steeds meer te geloven in de kracht van de brullende leeuw. In brute macht, dominantie en spierballenpolitiek. In wie het hardst roept, het meeste bezit of het meest geraffineerd manipuleert. Oorlogen worden gelegitimeerd als “noodzakelijk”, economische ongelijkheid als “onvermijdelijk”, ecologische schade als “de prijs van vooruitgang”.
Anabolen en groeihormonen
Gisteren wees mijn jongste zoon me op Looksmax, een beweging van jonge mannen die zichzelf willen maximizen. Anabolen, groeihormonen, uren in de fitness? Deze tieners schrikken er niet voor terug. En waarom? Niet zozeer uit ijdelheid, maar omdat ze stand willen houden in een wereld die steeds harder en complexer wordt. Een wereld waar zachtheid als naïef geldt, kwetsbaarheid als zwakte en twijfel als verraad.
In de Kerk staat deze zondag de evangelietekst Johannes 1,29-34 centraal. Daarin verwijst Johannes de Doper niet naar een held, machthebber of morele superman. Hij wijst naar een mens uit Nazareth en zegt:
“Zie, het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt.”
Een lam op het slagveld
Dat klinkt misschien als een vroom verhaaltje. Maar als je dieper kijkt, is het een frontale botsing met onze dominante logica. Stel je eens voor: een lam op het slagveld. Strategisch gezien is dat — laten we eerlijk zijn — een ramp. Een lam verdedigt zich niet. Het slaat niet terug. Het dwingt geen respect af. En toch wordt juist dát beeld gebruikt om aan te geven: hier gebeurt iets beslissends voor de wereld.
Johannes spreekt over de “zonde van de wereld”. Daarmee doelt hij niet op een lijst individuele misstappen, maar op een structurele toestand. De zonde van de wereld: dat is de gebrokenheid waarin we verkeren. Een toestand waarin niets meer goed is, zoals het zou moeten zijn. Denk maar aan: systemen die mensen vermalen. Economieën die winst belangrijker vinden dan het welzijn van hun mensen. Politieke retoriek die angst voedt om macht te behouden. Een cultuur waarin waarheid onderhandelbaar is geworden — zolang het maar goed klinkt.
Daartegenover plaatst het evangelie geen tegenmacht, maar een alternatief. Geen leeuw die nóg sterker is, met genoeg decibellen om het wereldse rumoer te overstemmen, maar een lam. En ja, dat geeft te denken.
Ongemakkelijk actueel
Waar staat het lam eigenlijk voor? In onze samenleving heeft dat beeld het niet altijd mee. ‘Zo mak als een lammetje’ is een bekend spreekwoord — en zelden een compliment. Het lam wordt al snel geassocieerd met volgzaamheid en zwakte.
In het Evangelie is dat anders. Daar is het lam geen oproep tot passiviteit. Integendeel zelfs. Het staat voor een radicale weigering om mee te draaien in de spiraal van geweld, vergelding en ontmenselijking. Het lam ontregelt juist omdat het weigert te spelen volgens de regels van het oerwoud.
Juist dat maakt dit beeld vandaag ongemakkelijk actueel.
De hamvraag: waar vertrouwen we op?
In een tijd van populistische wereldleiders, van geopolitiek die burgerslachtoffers wegzet als ‘collateral damage’, en van een publieke sfeer waarin schreeuwen belangrijker is dan luisteren, houdt dit evangelie ons een indringende vraag voor:
waar vertrouwen wij eigenlijk op?
Vertrouwen wij op macht die beschermt, of op macht die overheerst? Op waarheid die verbindt, ook wanneer die schuurt en ongemakkelijk is? Of laten we ons leiden door post-truth verhalen en clickbait die vooral bevestigen wat we toch al wilden horen?
En wat mag religie nog zijn: een identiteitsschild om ons achter te verschansen, of een moreel kompas dat ons richting geeft?
Ook de Kerk ontsnapt niet aan die vraag. Zij kan zich verliezen in zelfbehoud, structuren, commissies, aantallen en relevantiecijfers. Maar als zij dat doet, verliest ze haar kern. De kernopdracht van de Kerk is niet om zichzelf in stand te houden, maar om getuige te zijn van een andere manier van leven.
Waar de Geest neerdaalt in deze wereld
Johannes verwoordt het treffend:
“Ik heb het zelf gezien en ik heb getuigd.”
Johannes zegt niet: “Ik heb anderen horen zeggen…” Evenmin beroept hij zich op berichten, nieuws of wat er allemaal wordt beweerd. Hij spreekt vanuit wat hij zelf heeft waargenomen en ervaren, vanuit zijn eigen innerlijke kompas. En juist daarom kan hij met overtuiging zeggen: “Toen Jezus gedoopt werd, zag ik de Geest neerdalen.”
Dat is vandaag misschien wel de meest urgente vraag:
waar zien wij iets neerdalen van Gods Geest?
We zien het meestal niet in de krant of in het dagelijkse nieuws, waar negativiteit en conflict de boventoon voeren. We zien het niet in het steekspel om de macht. Of daar waar mensen worden gereduceerd tot middelen, nummers of een probleem.
Maar wie aandachtig kijkt, kan het elders misschien wél ontwaren. Daar waar kwetsbare jongeren een nieuwe kans krijgen. Waar waarheid wordt gezocht in plaats van gemanipuleerd. Waar leven wordt beschermd en omarmd — zelfs wanneer dat economisch of politiek niet rendabel is.
Waarom het Evangelie tot positie dwingt
Het lam is geen zoet symbool. Het is een aanklacht tegen onze fascinatie voor kracht. Tegen onze normalisering van geweld. Tegen onze bereidheid om onrecht te accepteren zolang het ons niet direct raakt — of om het zelfs ‘normaal’ te gaan vinden, immuun geworden door de snelheid en overvloed waarmee we er dagelijks mee worden overspoeld.
Juist daarom is waakzaamheid zo belangrijk. Want waar we ongevoelig worden voor het lijden van anderen, verliezen we niet alleen ons mededogen, maar ook onze eigen kracht.
Pleidooi voor een ander kompas
Wat deze tijd nodig heeft, is een ander kompas:
niet méér populistische macht,
maar verantwoordelijk leiderschap;
niet steeds hardere grenzen,
maar hernieuwd vertrouwen tussen mensen;
niet de leeuw die overwint,
maar het lam dat weigert te vernietigen.
Of we die weg aandurven — als samenleving, als politiek, als Kerk — is geen abstracte vraag. Het is een keuze die zich elke dag opnieuw aandient. Een beslissing die bij ons begint en die we telkens weer kunnen maken: in hoe we spreken, in hoe we ons verhouden tot onze naaste, in wat we weigeren normaal te gaan vinden.
Het is misschien niet de meest voor de hand liggende weg: die van het lam, in een wereld vol leeuwengebrul. Maar stel dat dit nu juist is wat deze wereld het hardst nodig heeft. Dan valt er een wereld te winnen.
Vrede en alle goeds, Kelly
Lees ook mijn column in Tertio: ‘Waar vrede wisselgeld wordt‘
Geef een reactie