Over levenskeuzes, pelgrimage en het onderscheid tussen troost en troosteloosheid
Mijn man Joost, die op pelgrimage is, stuurde me laatst een foto van een splitsing. Links de weg naar Lissabon, rechts de weg naar het bedevaartsoord Fatima. “Ik vond de verkeersborden wel tekenend,” appte hij. Op de weg naar Lissabon: een felrood bord met ‘verboden in te rijden’. Naar Fatima toe: een blauwe pijl.
Die ene foto trof me. Het voelde als een metafoor voor het leven zelf — vol kruispunten waar we links of rechts moeten, zonder dat er altijd borden staan.
Keuzes maken in een wereld vol opties
In een tijd waarin de mogelijkheden eindeloos lijken, wordt kiezen vaak lastiger dan het lijkt. Hoe weet je welke richting jou verder brengt? Wat als je spijt krijgt? De overvloed die vrijheid belooft, veroorzaakt soms juist stress of verlamming.
Veel mensen stellen keuzes uit. Niet omdat ze niet vooruit willen gaan, maar omdat ze bang zijn om verkeerd te kiezen. Ze hopen dat het leven zelf voor hen beslist. Maar niet kiezen is ook kiezen. En vaak leidt die passiviteit tot het volgen van verwachtingen — van anderen, van de maatschappij — in plaats van het volgen van je innerlijke kompas.
De prijs van niet kiezen
In mijn tijd als ziekenhuispastor sprak ik vaak met mensen aan het einde van hun leven. De spijt zat zelden in gemaakte keuzes, maar juist in de keuzes die niet waren gemaakt. Niet in de woorden die ze hadden uitgesproken, maar in wat onuitgesproken bleef.
Veel mensen blijven op hun vertrouwde plek zitten, terwijl het Leven — met hoofdletter— hen uitnodigt verder te trekken.
Wanneer we blijven waar we zijn: de kracht van angst
Keuzemomenten zijn zelden comfortabel. Je staat daar — op een kruispunt — en alles in je schreeuwt om zekerheid. Je wilt eerst de uitkomst zien. Het pad kennen. Maar zo werkt het in het leven dikwijls niet.
Soms verlangen we ernaar onbestemde wegen te gaan. Nieuwe paden te verkennen. Het is alsof iets ons roept, maar tegelijkertijd is er ook iets wat ons tegenhoudt: angst om te falen, om mensen teleur te stellen, om controle te verliezen. Het onbekende voelt eng.
Het volk van Mozes wist daar alles van. Tijdens hun tocht door de woestijn verlangden ze terug naar Egypte — naar de slavernij die ze kenden. Omdat het vertrouwde, hoe onvrij ook, veiliger leek dan een wereld betreden die je niet kent.
De weg ontvouwt zich al gaande
Op een van mijn eigen pelgrimstochten ontmoette ik Caroline, een vrouw uit Canada. Ze had jarenlang voor anderen gezorgd, maar ergens onderweg was ze zichzelf verloren. Al die tijd had Caroline gehoopt duidelijkheid te krijgen over haar roeping; op een goddelijk masterplan. Maar het enige dat ze vond, waren kleine tekens: blauwe pijlen, nieuwe mensen, inzichten in de stilte, een wit veertje dat neerdwarrelde aan haar voeten.
Ze droeg een schriftje mee waarin ze noteerde wat andere pelgrims haar meegaven. “Wat wil jij me meegeven?” vroeg ze. En ik hoorde mezelf zeggen:
“Zet gewoon die eerste stap, dan zal de weg zich aan je voeten ontvouwen.”
Soms is dat alles. Eén stap. En dan nog één.
Hoe weet je welke weg te kiezen?
Als je op een kruispuntmoment bent beland, dan kan het helpen om even stil te worden. Ga zitten. Adem diep in. En stel jezelf twee vragen:
- Wat geeft me troost?
- Wat maakt me troosteloos?
Dat onderscheid — tussen troost en troosteloosheid — is volgens de ignatiaanse wijsheid cruciaal bij het maken van levenskeuzes.
Ignatius van Loyola (1491–1556) ontdekte dit op een moment van diepe kwetsbaarheid: na een verwonding als soldaat lag hij maandenlang aan bed gekluisterd. In die stilte vroeg hij zich af: wat nu? Zijn gedachten aan roem en een ridderlijk avontuur leken spannend, maar voelden bij nader inzien leeg. Alleen de gedachte aan een leven in navolging van Christus gaf hem blijvende vreugde. Zo ontdekte Ignatius het verschil te voelen tussen wat hem innerlijk oplaadde en wat hem leegzoog — en zo vond hij zijn innerlijk kompas.
De jezuïet Bart van Emmerik verwoordde het prachtig in een interview voor Tertio dat ik onlangs met hem had:
“De wil van God is een levend proces, een uitwisseling tussen God en zijn schepsel”
De weg van troost
Nu even terug naar die splitsing in Portugal, op de weg naar het bedevaartsoord Fatima. Joost werd daar voor een keus geplaatst. Ging hij naar rechts of boog hij af naar Lissabon, gelonkt door alle verleidingen van de grote stad? Niemand die hem zou hebben tegengehouden. Maar daarmee zou hij zijn pelgrimspad hebben verlaten. De gedachte aan Fatima — aan een kaars branden voor zijn geliefden — gaf hem troost. En dus nam hij zijn rugzak op en ging.
Durven kiezen zonder te weten waar de weg eindigt
Ons leven is als een pelgrimstocht. We zetten stappen zonder het geheel te kunnen overzien. Vaak zien we niet verder dan een paar meter vooruit. Soms wandelen we in het volle licht, andere keren is alles om ons heen in nevelen gehuld. En toch — wie durft te kiezen, merkt dat de richting zich al doende ontvouwt.
De kunst van het kiezen zit niet in zeker weten waar je uitkomt, maar in durven te vertrouwen op wat je onderweg zult vinden. In de moed om één stap te zetten, zelfs als het pad onbestemd is.
Vraag jezelf af: welke richting schenkt mij troost, energie en vreugde?
Waarschijnlijk is dat precies de plek waar jouw weg begint.
Dus kies. Bewust. Moedig. En vergeet niet af en toe om je heen te kijken terwijl je wandelt. Want juist onderweg valt er zoveel te zien — en misschien zelfs wel te genieten. 💚
Geef een reactie