Er is een geluid dat door merg en been snijdt: het loeien van een sirene. Het kondigt gevaar aan, dwingt iedereen opzij en jaagt je hart op. Maar wat doen zulke alarmsignalen met ons, in een tijd waarin we toch al het gevoel hebben dat de dreiging nooit ver weg is?
Stilte kan weldadig zijn. Soms kun je in de stilte je ademhaling volgen of je concentreren op een tekst. Andere keren lijkt stilte een gevecht, vanwege al die gedachten die om voorrang strijden. Veel mensen lijken de stilte tegenwoordig als een vijand te beschouwen. Ze vullen haar op met geluid, alsof leegte gevaarlijk is.
Priester Erik Galle doet dat niet. Hij presteert het boeken vol te schrijven over stilte – als de lege ruimte waarin de Geest tot ons spreekt.
Voortdurende dreiging
Laatst leidde ik een meditatiegroep in de protestantse kerk De Wijngaard in de Antwerpse Sanderusstraat. Zittend in de stilte werd ik me niet alleen bewust van de rust, maar juist ook van wat níet stil was. De wind rukte aan het oude gebouw, de vloer kraakte, de klok tikte. En toen klonk er plots een sirene. Het geluid zwol aan en mijn hartslag versnelde. Sirenes roepen beelden op van gevaar, oorlog, pijn. Elke seconde telt, iedereen moet opzij. Herken je dat?
Veel mensen leven met zo’n gevoel van voortdurende dreiging. Ons alarmsysteem staat altijd op scherp. De media versterken dat nog: berichten die angst of woede oproepen, krijgen de meeste aandacht. Zo worden we gemakkelijk gevangen gehouden in een constante staat van alertheid.
Maar helpt dat ons ook? Zelfs binnenshuis, in onze veilige omgeving, dringt de buitenwereld luid en ongenadig binnen.
De uitgestrekte sterrenhemel
Langzaam ebde de sirene weg. Wat overbleef, was de stilte. Ik hoorde opnieuw de geluiden van de straat, de ademhaling naast me, het zuchten van het oude gebouw. En de woorden van Psalm 8, die we zojuist hadden gelezen, kwamen terug in mijn gedachten:
Heer, onze Heer,
hoe machtig is uw naam op heel de aarde.
Zie ik de hemel, het werk van uw vingers,
de maan en de sterren door U bevestigd –
wat is de sterveling dat U aan hem denkt?
Sirenes verstommen, maar de sterrenhemel blijft. Het universum strekt zich eindeloos uit. Wij mensen zijn kwetsbaar en vergankelijk, maar tegelijk maken we deel uit van een groot geheel. Dat wekt ontzag – en nederigheid.
Jezus in de storm
Plots dacht ik aan het verhaal van Jezus in de storm. Terwijl hoge golven de boot teisteren, ligt hij te slapen. De leerlingen die samen met hem aan boord zijn, raken in paniek: “Heer, red ons, we vergaan!” Jezus staat op, spreekt de wind en het water streng toe – en het wordt stil. Daarna vraagt Hij: “Waarom hebben jullie zo weinig vertrouwen?”
Een indringende vraag – en zeker geen gemakkelijke. Vertrouwen. Hoe doe je dat, als de bodem onder je voeten schudt? Jezus bedoelde het waarschijnlijk niet als dooddoener, maar als uitnodiging tot een levenshouding. Misschien betekent vertrouwen dit: weten dat we gedragen worden door een groter geheel. Dat er een Schepper is die ons leven in handen houdt. Dat ons hart blijft kloppen zonder dat wij er iets voor hoeven doen. Dat de zon opkomt en ondergaat, de seizoenen elkaar opvolgen, bomen zuurstof schenken en regen het land vruchtbaar maakt.
Zelfs wanneer sirenes door de straten gieren, zijn alle haren van ons hoofd geteld. Dat is meer dan een wonder. Dat is genade.
Onderdeel van het Kunstwerk
Tegen het einde van het halfuur stilte stak er opnieuw een sirene op. Schril en gillend loeide ze door de straten. Ik probeerde te doen als Jezus: te rusten in het bootje van mijn leven, en het tumult te zien als een golf die vanzelf weer gaat liggen. In gedachten zag ik zijn hand, uitgestrekt naar mijn wankele bootje. Hij kent de stormen. Hij kent de golven. En toch zegt Hij: “Vrees niet. Vertrouw maar wat meer.”
Dit jaar vieren we 800 jaar het Zonnelied van Franciscus van Assisi. Hij kende ook gevaren, maar koos voor vertrouwen. Niet door stormen te ontkennen, maar door de elementen te begroeten als zijn broeders en zusters. En door zichzelf te zien als deel van dat prachtige kunstwerk waarin wij, ondanks alles, gedragen worden.
Geef een reactie