Ricco

Leven aan de rand van vuur

Ricco heet hij, een uitgesproken afgezant van Gen Z, ongeveer even oud als mijn vier zoons. Hij vervoert hen in een jeep en lacht wanneer het water opspat en de wielen vastlopen in de modder. Na een dollemansrit parkeert hij bij een uitkijkpunt: een betonnen bunker met zicht op de Indonesische vulkaan Merapi.

De nutteloze schuilplaats

“This bunker is completely useless,” legt Ricco uit. De bunker, ooit gebouwd als schuilplaats tegen de lavastromen, is ooit volledig volgelopen. Nu zijn er geen uitgangen meer, en diep is hij al evenmin. Twee mensen die er hun toevlucht zochten, kwamen om. Kansloos waren ze. Gloeiende lavastromen overspoelden de schuilplaats. Eén man hield de deur dicht, maar de hitte tot wel 1000 graden veraste zijn lichaam. De ander verschanste zich in het toilet, hopend dat het water hem zou redden — maar tot zijn ontzetting begon het te koken.

Ricco groeide op in de 20-kilometerzone rond de Merapi, het gebied dat bij elke uitbarsting opnieuw wordt bedreigd. Nu leidt hij toeristen rond. Op zijn rug draagt hij, zoals hij zelf zegt, enkele ‘free tattoos’: littekens van gloeiende stenen die tijdens een uitbarsting door de lucht vlogen, zijn T-shirt doorboorden en brandplekken achterlieten.

Slecht vijf minuten

We wandelen door het museum, langs foto’s van vallende stenen en versteende karbouwen. In de werkplaats lijkt alles te zijn stilgevallen in de tijd: gesmolten jerrycans, een brommer bedekt onder een dikke laag stof. Alsof de houtkrullen nog steeds ronddwarrelen. “How long do you have to escape when the volcano erupts?” vraagt mijn oudste zoon. “You only have five minutes, bro,” lacht Ricco.

Later zegt mijn zoon: “Niet te geloven. Hij is precies zoals wij. Een typische Gen Z-jongen, met hetzelfde taalgebruik, dezelfde humor. Hij kent onze games, droomt van verliefd worden, van een gezin stichten. Het enige verschil: Ricco weet niet of hij een toekomst heeft.”

Verbonden met de lava-aarde

Ricco’s leven speelt zich af aan de voet van de Merapi. Daar zette hij zijn eerste stapjes, daar leerde hij spreken. Waarom hij niet weggaat?

De mensen in het gebied voelen zich verbonden met de lava-aarde. Die vruchtbare grond voedt hun bestaan en draagt de herinnering aan dorpen die ooit verdwenen. Hun ouders bewerkten deze aarde, die tegelijk vernietigt en voedt. Een mens kan de grond van zijn voorouders verlaten, maar soms verlaat die grond jou niet. Het zit in je bloed, je ziel, je wezen.

Zorgen over morgen

Mijn gedachten dwalen af naar België en Nederland, waar mensen klagen als het regent, als de bus te laat is, als hun favoriete ontbijtgranen zijn uitverkocht. Leven met gevaar — dat is leven met intensiteit. Het leven omhelzen alsof elke dag je laatste is. Leven zoals Ricco: niet wetend of er een morgen is, maar lachend om vandaag. Omdat deze dag hem gegeven is.

Kunnen wij dat in het Westen nog wel?

Ontmoetingen met mensen zoals Ricco laten je stilstaan en herinneren je eraan wat echt belangrijk is. Het leven is kostbaar en vol onzekerheden; garanties bestaan niet. Waarom zouden we ons dan zorgen maken over wat de toekomst brengt? Elke dag, zoals Jezus het zo mooi verwoordde, heeft zijn eigen uitdagingen. En dat is meer dan genoeg om je aandacht op te richten.

Als kind logeerde ik vaak bij mijn oma. Ze liet me een versje uit mijn hoofd leren:

Een mens lijdt dikwijls ’t meest
Door ’t lijden dat hij vreest
Doch dat nooit op komt dagen.
Zo heeft hij meer te dragen
Dan God te dragen geeft.

Leren leven vanuit het hart

We stappen weer in de jeep. Ricco zet zijn zonnebril op en zegt iets in het Engels tegen mijn zoons. Ze lachen, alsof ze elkaar al lang kennen. De zon zakt achter de bergkam, en de lucht kleurt rood als stromende lava.

Ik kijk nog één keer om naar de vulkaan, die zwijgt — maar nooit werkelijk stil is.

Misschien is het precies daar, aan de rand van het onvoorspelbare, waar iets ouds en waardevols in ons tot leven komt. Een weten zonder woorden, dat ons herinnert aan het feit dat het leven niet te beheersen is, maar slechts kan worden omarmd. Dat liefde sterker is dan angst, en dat elk litteken een symbool van veerkracht kan zijn.

Ricco belichaamt dat besef. Hij leeft met het vuur in zijn rug en de glimlach van iemand die echt begrijpt wat belangrijk is. Hij lacht, heeft lief, en omarmt elke nieuwe dag als een kostbaar geschenk. In zijn broekzak heeft hij een pieper — een simpel apparaatje dat zijn levenskansen monitort. Korte piepjes geven aan dat er nog tijd is om te vluchten. Maar als het signaal verandert in een langgerekt geluid, dan weet hij: then you’re done.

En toch kiest hij ervoor om te blijven. Om volop te leven, niet ondanks, maar mét de dreiging. Alsof hij elke dag leest als een mysterie dat zich maar één keer ontvouwt.

---