Driekoningen. Een mooie zondag om stil te staan bij woorden van hoop die ons uitdagen om verder te kijken. Dit christelijke feest wordt traditioneel gevierd op 6 januari. Het herinnert aan de drie wijzen uit het oosten die het Christuskind kwamen bezoeken, geleid door de ster van Bethlehem. Driekoningen toont dat grootheid ontstaat uit kleinheid en kwetsbaarheid, vaak op plekken waar je het niet verwacht.
Teksten: Jesaja 60:1-22, Marcus 2,1-12
Een nieuw jaar is begonnen, en wat is er nu fijner dan het te starten met nieuwe moed? Het zestigste hoofdstuk van de profeet Jesaja inspireert daartoe: het nodigt je uit om met vertrouwen de toekomst tegemoet te gaan. In vers 12 zegt de profeet:
“Sta op, word verlicht, want uw licht komt en de heerlijkheid des HEREN gaat over u op. Want zie, duisternis zal de aarde bedekken en donkerheid de natiën, maar over u zal de HERE opgaan en zijn heerlijkheid zal over u gezien worden.” (Jesaja 60:1,2)
Als je om je heen kijkt, lijkt het soms wel alsof de duisternis alomtegenwoordig is. De natuur heeft het zwaar, er is steeds meer ongelijkheid, oorlogsdreiging en verhalen over geweld en machtsmisbruik halen de media. Het voelt soms alsof we een klein kaarsje zijn in een heftige storm. Maar Jesaja houdt ons voor dat het heldere licht van de Schepper krachtig genoeg is om zelfs de dikste duisternis te doorbreken.
Jesaja’s woorden zijn als penseelstreken. Het beeld dat hij schildert, is dat van een wereld waar herstel, gerechtigheid en vrede de norm zijn. Dat klinkt misschien als een geruststellend Bijbelverhaaltje voor het slapengaan. Maar Jesaja nodigt ons uit om méér te doen dan alleen maar mooie verhaaltjes delen.
Een krachtig visioen
Om zijn boodschap te begrijpen, moeten we terug naar de context waarin Jesaja leefde. De stad Jeruzalem lag in puin, zowel letterlijk als figuurlijk. De tempel, het spirituele hart van de Israëlieten, was vernietigd. De muren waren gebroken; mensen voelden zich wanhopig en verloren. Maar juist in die gebrokenheid spreekt God door Jesaja heen. Hij belooft een toekomst waarin Jeruzalem een licht zal zijn voor de volken. Een plaats waar gerechtigheid, vrede en Gods heerlijkheid zullen wonen.
Zo’n visioen klinkt te mooi om waar te zijn, toch? We horen vaak: “Eerst zien, dan geloven”, wat ook wel logisch is. Niemand wil immers met valse hoop blijven zitten. Menselijkerwijs is het verstandig om de realiteit te accepteren, zodat je beter kunt anticiperen op wat er gebeurt. Maar dat visioen? Dat blijft intrigeren. Het is krachtig; alsof een lichtstraal de duisternis doorbreekt.
Jesaja moedigt de Israëlieten en ons aan om niet alleen te kijken naar wat voor ogen is. Als de tempel in puin ligt en je enkel naar de brokstukken staart, kan dat ontmoedigend zijn. Maar het is ook een kans om je open te stellen voor een nieuw verhaal. Een verhaal dat uitnodigt om verder te kijken dan de brokstukken van onze gebroken dromen, naar de wijde horizon die voor ons ligt. Daarom schetst Jesaja met zoveel aandacht die nieuwe wereld. Hij nodigt ons uit, met woorden als penseelstreken, om een nieuwe weg te ontdekken.
Stad van vrede
De wereld waar Jesaja het over heeft, heet Jeruzalem (יְרוּשָׁלַיִם (Yerushalayim)). Dat heeft niet alleen betrekking op een fysieke plaats, maar weerspiegelt ook het verlangen naar een wereld zoals die bedoeld is. Jeruzalem betekent ‘stad van vrede’. Het Jeruzalem dat Jesaja beschrijft, is een realiteit waarin alles wat uit balans is, weer rechtgezet wordt. Kun je je voorstellen hoe geweldig dat zou zijn: een wereld waarin iedereen samenleeft in vrede, in harmonie met de natuur, en waar gerechtigheid stroomt als een rivier. Zie je het al voor je?
“Uw zon zal niet meer ondergaan, en uw maan niet meer afnemen; want de HEER zal tot een eeuwig licht zijn.” (Jesaja 60:19)
Het licht waar Jesaja het over heeft, is geen licht dat je zelf kunt creëren met al je inspanningen. Je kunt het niet ontwikkelen met de nieuwste technologieën. Zelfs de rijkste mensen op de wereld kunnen dit kostbare licht niet kopen. Het is Gods licht dat herstel en hoop geeft, zelfs in de diepste dalen van het leven.
Maar hoe ziet dat licht eruit in de praktijk? Hoe kunnen we ons daar een idee van vormen? Laten we kijken naar een opmerkelijk contrast in het Mattheüsevangelie tussen Jezus en Herodes.
Herodes: de mindset van macht
Herodes, de koning tijdens de geboorte van Jezus, is het archetype van ego en macht. Hij bouwde gigantische paleizen en tempels, maar niet om zijn Schepper te eren. Herodes wilde vooral zijn eigen grootheid aan de wereld tonen. Zijn heerschappij was gebaseerd op controle, angst en geweld. Hij liet alle pasgeboren jongetjes van Betlehem vermoorden, zo bang was hij om zijn troon te verliezen. De paranoia van Herodes bracht hem er zelfs toe zijn eigen zoons en familieleden te laten executeren.1
Jezus: liefde en dienstbaarheid
En dan is daar Jezus. Geboren in eenvoud, niet in een paleis, maar in een stal. Niet omringd door legers, maar door herders en dieren. De ster die de magiërs de weg naar hem wijst, is het ultieme teken van licht dat doorbreekt in de duisternis. Waar Herodes verdeelt, verbindt Jezus. Waar Herodes vernietigt, herstelt Jezus. Jezus laat zien dat ware kracht niet ligt in macht, maar in liefde en dienstbaarheid. Hij belichaamt Gods opofferende liefde voor de wereld.
Dat contrast daagt ons uit. Bewandelen wij de weg van Herodes? Streven we naar alsmaar meer bezit, status, macht en controle? Of kiezen we voor de weg van Jezus, een weg die inhoudt dat we onszelf geven voor anderen, en leven vanuit liefde en verbondenheid?
De andere weg
De magiërs (magoi) die Jezus een bezoekje brachten, spiegelen ons voor hoe we het licht kunnen volgen. In hun zoektocht naar waarheid volgen deze wijzen een stralende ster. De cadeaus die ze meebrachten, staan voor Jezus’ koningschap (goud), zijn goddelijkheid (wierook) en zijn bereidheid om te offeren (mirre). Maar het meest intrigerende in hun verhaal? De magiërs kregen ’s nachts een droom waarin ze gewaarschuwd werden om niet terug te keren naar Herodes. Dus kozen ze voor een andere weg.
Die andere weg is een krachtige metafoor. Een uitnodiging om een nieuwe richting in te slaan, weg van de Herodessen die we in onze samenleving tegenkomen. Hoe vaak worden we niet verleid door status, hebzucht en egoïstische macht? Die dingen strelen tijdelijk ons ego, maar uiteindelijk zorgen ze alleen maar voor meer ongerechtigheid en degradatie. De weg naar Herodes was letterlijk een doodlopende weg. De plannen die hij in zijn hart koesterde, waren moordzuchtig. Maar de magiërs lazen de tekenen aan de hemel en ze luisteren naar de stem van hun Maker. Ze kozen voor een pad dat naar het leven leidt. Hun voorbeeld moedigt ook ons aan om niet terug te keren naar de Herodessen van deze wereld, maar in plaats daarvan te zoeken naar het Licht.
Vier tips voor hoop en herstel
Jesaja’s oproep “Sta op, word verlicht” is niet zomaar een belofte. Het is een duw in de rug om ons te laten leiden door het visioen. Driekoningen inspireert ons om niet te blijven hangen in de donkere nacht, maar om de stralende ster te volgen. Dat begint met trouw blijven aan God, onze ultieme Bron van licht en liefde, en niet weg te kijken van onrecht, maar goede keuzes te maken voor de aarde en voor elkaar.
Dat de grote profeten ons daarin zijn voorgegaan, is geen toeval. Alleen met een groter visioen wordt een betere wereld tastbaar en voelbaar. In een wereld vol schijnvertoningen hebben we visioenen nodig om in te zien dat er ook andere wegen zijn dan die van Herodes.
Wat is de ster in jouw leven? De plek waar het licht van Christus straalt en je uitnodigt om de goede weg in te slaan? Durf jij te dromen van een betere wereld? Als de Bijbel belooft dat God alles nieuw maakt, dan zijn wij mensen onderdeel van dat verhaal. Mocht je soms de moed verliezen, onthoud dan dat zelfs het kleinste zaadje kan uitgroeien tot een krachtige levensboom. Laten we onze zaadjes planten met liefde, en samenwerken aan een goede toekomst voor alles wat leeft. ♡
Eeuwige, inspireer ons met brandend verlangen om lichtdragers te zijn, verbonden in liefde met elkaar, met de schepping en met U. Amen.
Tip: vier zaadjes om dit jaar te planten
- Kies bewust voor een duurzame levensstijl: minder verspilling, meer zorg voor de natuur.
- Zet tijd en middelen in voor mensen die in de marge leven: vluchtelingen, daklozen, eenzame ouderen.
- Ontwikkel en beoefen een grondhouding van compassie. Zelfs als de wereld je lijkt aan te moedigen om cynisch of hard te zijn – laat je handelen en spreken vol licht en liefde zijn.
- Investeer in Random acts of kindness: spontane daden van vriendelijkheid. Een vriendelijk woord, een helpende hand, of een goede daad — dat zijn de kaarsjes die samen een vreugdevuur kunnen ontketenen.
Noot
- Flavius Josephus. De Joodse Oorlogen (Bellum Judaicum) en Oude Geschiedenis van de Joden (Antiquitates Judaicae). ↩︎
Dit is de tekst van de overdenking van zondag 5 januari in de Protestantse Gemeente te Axel.
Geef een reactie