Het is vandaag Word Kindness Day, een prachtige gelegenheid om extra vriendelijkheid te tonen aan onze medemensen. Jezus drukte zijn volgelingen op het hart: “Heb God lief boven alles en je naaste lief zoals je zelf.” Een gebod dat herinnert aan het Shema, een joods gebed dat de eenheid van God benadrukt en belichaamt dat we allemaal met elkaar verbonden zijn. Liefhebben begint bij jezelf. En niet onbelangrijk: bij vrijmoedigheid.
Nadat ik gisteren de hele dag aan een tekst had geploeterd, las ik het boek ‘Hart. Hoofd. Ziel’ van de Amerikaanse schrijfster Rachel Held Evans. Ze overleed op 38-jarige leeftijd, maar schreef meer dan twintig boeken. Haar laatste boek bleef halfaf. Na haar plotselinge dood in 2019 werkten haar man en uitgever het manuscript van ‘Hart. Hoofd. Ziel’ alsnog uit tot een boek. Cabaretier Timzingt beschrijft Evans als “een luis in de pels van de Bijbelgetrouwe pers” en “een indringende stem die blijft rondzingen.”
Het lef om te schrijven
Wat maakte deze schrijfster zo succesvol? Het was niet alleen de onbevangenheid waarmee ze bij alles wat ze had geleerd of meegekregen, kritische vraagtekens stelde. Al vanaf hoofdstuk één werd ik getroffen door haar openhartigheid en schrijfstijl. Evans durfde als geen ander zichzelf te zijn. Ze had het lef om dogma’s ter discussie te stellen, net zozeer als ze het lef had om vrijmoedig te geloven in een God die liefde is, iedereen aanvaardt en alle grenzen overstijgt.
En niet onbelangrijk: Evans had het lef om te schrijven. Haar stijl ademt natuurlijke souplesse, alsof ze de woorden liet stromen. Onbevangen legt ze zichzelf onder het ontleedmes en beschrijft haar reis van evangelische opvoeding naar de Episcopaalse kerk. Geloofsbelijdenissen kregen voor Evans een andere betekenis, niet als de ultieme waarheid, maar als wat je samen wilt geloven.
Haar schrijfstijl ademt de vrijheid die ze zelf had gevonden. Evans leek niet te worden geplaagd door deadlines of maatschappelijke verwachtingen. Consistentie in stijl was al evenmin haar prioriteit. Ze ging gewoon zitten en begon. Haar werk belichaamt vrijheid en verlossing, en op elke pagina blijft ze onbevangen zichzelf. Dit maakte haar tot een succes: lezers kregen de echte Rachel te zien.
Dogmatisme sluipt erin
Toen de nacht viel en ik me omdraaide in bed, dacht ik nog eens aan het boek van Rachel. Op dat moment viel me een tekst te binnen:
“Werp dan uw vrijmoedigheid niet weg, die een grote beloning met zich meebrengt.” – Hebreeën 10:35 (HSV)
Het tegenovergestelde van vrijmoedigheid is dogmatisme, een verleidelijke valkuil. Als je vraagt wie er dogmatisch wil zijn, zal waarschijnlijk niemand daar ja op antwoorden. Toch sluipt dogmatisme ongemerkt in ons leven, als gevolg van de menselijke angst voor het onbekende. Om onzekerheid en afwijzing te vermijden, zoeken we onze toevlucht in planningen, sluitende systemen en absolute waarheden. Het kan een schrijver overkomen die uren besteedt aan het perfectioneren van één alinea, of de student die zijn droom inruilt voor zekerheid. Misschien herkennen we die tweestrijd nu ook wel bij onszelf.
Dogmatisme zorgt misschien tijdelijk voor een gevoel van zekerheid, maar uiteindelijk zet het ons gevangen. Je zou dogmatisme kunnen vergelijken met een poging om het water van de zee in een kuiltje te vangen. Voor zover het water al in het kuiltje blijft, komt het tot stilstand en sterft het leven. Water moet stromen, en dat geldt ook voor onze instituties zoals de kerk, en voor het leven zelf. Alles moet constant in beweging zijn. Stilstand doodt creativiteit en belemmert de vrijheid die zo nodig is om te kunnen groeien, ontwikkelen en floreren.
Vrijheid vergt moed
Terugkerend naar de woorden van Jezus: om écht te kunnen liefhebben, hebben we vrijheid nodig. Niet slechts als een eenmalig offer, maar als een dynamische ruimte die we telkens opnieuw kunnen betreden. Vrijheid is nooit vanzelfsprekend; het vergt moed. We moeten ons bewust worden van onze angsten en dogma’s, en krachtdadig kiezen om in de vrijheid te staan en erin te wandelen.
Om werkelijk liefde naar de wereld te kunnen uitademen, moeten we eerst vrijheid inademen. Met die oefening kunnen we onszelf herinneren aan de grote vrijheid die ons geschonken is.
Ik wens je een overvloed aan inspiratie en creativiteit toe vandaag! ♡
Meer lezen?
Rachel Held Evans & Jeff Chu, Hart. Hoofd. Ziel. Geloven met alles wat je bent, Kok Boekencentrum, Utrecht, 2022, 220 blz.
Geef een reactie