De eerste avond van Groen Geloven trok 24 deelnemers. Niet slecht voor een eerste avond! Wat opvalt, was het grote aantal predikanten, pastores en kerkenraadsleden onder de deelnemers. En telkens weer hoor je dan hetzelfde geluid:
“Ik wil mijn geloofsgemeenschap wel meekrijgen, maar het is ongelooflijk moeilijk. Het lijkt wel alsof dit onderwerp gewoon niet leeft.”
Waarom lijkt het alsof ecologische thema’s nauwelijks leven in de kerk? De redenen zijn divers. Om te beginnen zijn veel mensen al overbelast met dagelijkse zorgen. Anderen houden graag vast aan tradities, die toch al onder druk staan. Weer anderen zien groen geloven als een vluchtige trend, of ze associëren ecologie vooral met minder mogen en meer betalen. Jammer, want groen geloven kan wel degelijk inspirerend zijn!
Hoe kunnen kerken ecologisch denken en handelen omarmen, zodat we samen bouwen aan een betere toekomst? Deze zeven tips zullen je hopelijk inspireren om groen op weg te gaan.
1. Zorg voor de schepping als heilige opdracht
De Bijbel neemt in kerken al eeuwenlang een centrale plek in. De Bijbel is ook het hart waar het gesprek over ecologie kan beginnen. Als we door een groene bril de teksten lezen, vinden we talrijke verwijzingen naar de innige relatie tussen mens en natuur.
- Genesis 2:15 benadrukt de menselijke opdracht om de schepping te bewerken en te bewaren.
- In Genesis 2:18-23 zien we die goddelijke opdracht weerspiegeld: God brengt alle dieren tot Adam om ze namen te geven en zo hun unieke essentie te erkennen.
- In Genesis 9:8-11 sluit God een verbond. Niet alleen met Noach, maar met de volledige planeet Aarde.
- Spreuken 6:6 weerspiegelt de natuur als leermeester: “Ga tot de mieren, luiwammes; kijk hoe ze leven, en word wijs.”
- Leviticus 26:24,43 beschrijft het land als actieve partij die recht heeft op sabbatsrust, en daar behagen in schept.
Dit is slechts een kleine greep uit vele. Door zulke teksten steeds opnieuw onder de aandacht te brengen, kunnen we benadrukken dat zorg voor de natuur geen bevlieging is, maar een diepgewortelde Bijbelse opdracht.
Praktische tip: Organiseer Bijbelstudies en preken over teksten die de band tussen mensen en de natuur weerspiegelen. Moedig aan tot reflectie en bredere dialoog over de verbinding tussen alle levensvormen. Door dit perspectief regelmatig te belichten, worden mensen uitgenodigd hun leven in een groter verband te gaan zien en een ecologisch perspectief te omarmen.
2. Werk samen met lokale milieuorganisaties
Een sleutelwoord in het bestrijden van de gevolgen van de crisis is samenwerking. In seculiere tijden plooien kerken zich algauw terug op zichzelf. Een gemiste kans, want veranderende tijden kunnen voor kerken ook een uitdaging zijn om zichzelf te heruitvinden als lokale partner en lerende gemeenschap. Workshops over energiebesparing, composteren of biologische landbouw bieden niet alleen kansen om kennis te delen, maar kunnen tevens de betrokkenheid van gemeenschappen versterken. Daar waar mensen de krachten bundelen, groeien bondgenootschappen en worden nieuwe en bredere perspectieven geopend.
Praktische tip: Nodig eens een inspirerende spreker uit in de kerk. Zo liet de protestantse kerk in Hasselt zich onlangs verrassen door de Low Impact Man.
3. Creëer groene liturgie en rituelen
Groen denken begint van binnenuit. Benut dus zeker de kracht van visuele aspecten, zoals kleuren en symbolen! Het gebruik van ‘groene’ elementen in de eredienst kan kerkgangers helpen om een diepere verbinding met de natuur te ervaren. Bloemen, hout, vruchten en planten, maar ook groen- en aardetinten kunnen helpen om het ecologisch bewustzijn te versterken. Niet alleen tijdens de Scheppingsmaand of de Oogstdienst, maar zeker ook in de gebruikelijke entourage, schikking, rituelen en liturgie.
Praktische tip: Door de seizoenen te integreren in de schikking, liturgie en rituelen krijgt de viering een actueel én ecologisch tintje.
4. Duurzaam beheer van kerkgebouwen
Veel kerkgebouwen zijn grootverbruikers van energie en kunnen baat hebben bij verduurzaming. Denk aan het installeren van zonnepanelen, het verbeteren van isolatie of het gebruik van LED-verlichting. Zulke maatregelen dragen niet alleen bij aan het milieu, maar ook aan een lagere energiefactuur.
Praktische tip: Stel een ‘Groene Commissie’ samen binnen de kerk om te onderzoeken welke duurzame aanpassingen haalbaar zijn. Zo’n commissie kan fondsen werven en subsidies aanvragen om de kosten te dekken.
5. Ecologisch gemeenschapsleven bevorderen
Kerken kunnen ook buiten de kerkdiensten om het gedrag van hun leden beïnvloeden. Zo kunnen ze inspireren tot duurzamere keuzes in het dagelijks leven, zoals het verminderen van vleesconsumptie, het gebruik van gerecyclede producten, of het kiezen van duurzame vervoersopties. Dat kan bijvoorbeeld door gemeenschappelijke initiatieven te ondersteunen, zoals een lokale moestuin, of carpoolgroepen te organiseren.
Praktische tip: Organiseer een duurzame maand waarbij de gemeenteleden worden uitgedaagd om hun ecologische voetafdruk te verkleinen, bijvoorbeeld door de fiets naar het werk te nemen, restjes op te warmen of lokale producten te kopen.
6. Een profetische stem in de klimaatcrisis
Kerken hebben eeuwenlang gefungeerd als ankerpunten in tijden van crisis. Zou het niet een gemiste kans zijn om nu te zwijgen? Geloofsgemeenschappen kunnen in de klimaatcrisis een profetische rol spelen door zich uit te spreken tegen milieuschade en voor beleid dat duurzame ontwikkeling bevordert. Zoek de maatschappelijke dialoog op, doe mee aan klimaatacties of ontwikkel een krachtige stem in het buurtwerk of de (sociale) media. Geloofsgemeenschappen die hun stem laten horen, onderstrepen hun relevantie en dagen uit tot verandering.
Praktische tip: Sluit je aan bij interreligieuze initiatieven die zich inzetten voor klimaatrechtvaardigheid. Zo kan de kerk zich solidair tonen met andere religieuze groepen die zich inzetten voor het behoud van de planeet.
7. Onderwijs voor jongeren en kinderen
Kinderen en jongeren zijn de toekomst en hun betrokkenheid bij milieukwesties is van onschatbare waarde. Veel kerken hebben jeugdgroepen en/of kinder(neven)diensten, waar ecologisch onderwijs een vast onderdeel kan zijn van het lesprogramma. Kinderen kunnen bijvoorbeeld leren over natuurbehoud door excursies, creatieve workshops of opruimacties.
Praktische tip: Organiseer een seizoenswandeling door de stad of de natuur, als het even kan in combinatie met een opruimactie. Of plant samen een boom!
Conclusie
Waarom is het soms zo moeilijk om kerken warm te krijgen voor ecologie? Vooral omdat onbekend onbemind maakt. De grote uitdaging is om koudwatervrees te doorbreken door mensen te laten ervaren dat ecologische thema’s zinvol en verbindend kunnen zijn. Dit bewustzijn heeft tijd nodig om te groeien; het is een proces dat stap voor stap verloopt. Maar het is zeker de moeite waard om het te proberen. Daar waar kerken hun krachtige boodschap actief inzetten in de strijd, kan wel degelijk een verschil worden gemaakt.
Over Groen Geloven
De cursus Groen Geloven is gebaseerd op het boek Geworteld in Verbinding (Kelly Keasberry, Garant 2024). De cursus omvat drie online avonden en een live event in abdij Hof Zevenbergen in Ranst. Het project is ontstaan uit samenwerking met VPKB Vorming en de werkgroep ecologie van de Antwerpse protestantse kerken.
Interesse? Alle informatie en data vind je hier. Voor meer info en/of opgave: Martinemeijers505@gmail.com
Geef een reactie