Eljakim en Petrus: twee namen uit de Bijbel. Hun verhalen spelen zich af in verschillende tijden en contexten. Toch hebben Eljakim en Petrus iets belangrijks gemeen. In Jesaja 22 krijgt Eljakim de sleutels van het huis van David, in Mattheüs 16 ontvangt Petrus de sleutels van het Koninkrijk der hemelen. Zowel Eljakim als Petrus zijn geroepen om sleuteldragers te zijn.
Wat betekent het om een sleuteldrager te zijn? We kunnen ons daar vast iets bij voorstellen, want ieder van ons is op zijn eigen manier sleuteldrager. We hebben allemaal wel een sleutel, of die nu van ons huis is, van het werk, van de auto of het huis van de buren. En wachtwoorden om niet te vergeten, soms teveel om op te noemen. Het ziekenhuis waar ik werk maakt gebruik van een badge. Die geeft toegang tot vele afdelingen en kamers, van de kapel tot het mortuarium.
Autoriteit, macht en verantwoordelijkheid
Een sleutel is zo’n alledaags gegeven dat we er niet altijd meer bij stilstaan dat een sleutel meer is dan zomaar een voorwerp of wachtwoord. Een sleutel staat voor verantwoordelijkheid. Dat blijkt wel uit het Hebreeuwse woord “מַפְתֵּחַ” (Mafteach) dat in Jesaja wordt gebruikt. Dat duidt niet alleen op een fysieke sleutel, maar ook op autoriteit, macht en verantwoordelijkheid.
Een sleuteldrager is in de context van Jesaja iemand met grote autoriteit, macht en verantwoordelijkheid binnen het koninklijk hof. Hoe meer kamers dat hof heeft, hoe meer sleutels de sleuteldrager op zak moet hebben. Elke sleutel opent de deur naar een nieuwe wereld, koninklijke vertrekken waar vrijwel niemand anders mag komen.
Sleuteloverdracht
In Jesaja 22:22 profeteert Jesaja hoe Eljakim de sleutels van het huis van David krijgt overgedragen:
“Ik zal hem de sleutel geven van het huis van David; als hij opendoet, zal niemand sluiten, als hij sluit, zal niemand opendoen.”
Jesaja 22:22
Eljakim krijgt niet zomaar de sleutel – hij krijgt die omdat de sleutel is afgenomen van zijn voorganger Sebna. Die bekleedde een belangrijke positie als functionaris en schrijver aan het hof van koning Hizkia. Sebna was ongetwijfeld goed begonnen. Als je een sleutelpositie krijgt over het huis van David; het volk Israël, dan is dat natuurlijk een enorme eer.
Op het moment dat Sebna de sleutels van het paleis in handen kreeg, ging er letterlijk een wereld voor hem open. Stel je voor: toegang tot alle kamers!
Koninklijk graf
Maar gaandeweg begint de menselijke neiging tot hoogmoed op te spelen. We kunnen ons voorstellen dat hoe meer Sebna door het paleis wandelt, hoe meer dat huis begint aan te voelen als het zijne. Sebna waant zich de koning te rijk. Dat is waarom hij besluit zijn uitvaart alvast goed te regelen. Sebna gaat voor niets minder dan een koninklijk graf. Hij geeft werklieden opdracht aan het paleis een graf uit te houwen, en de werkzaamheden gaan van start.
Het verhaal van Sebna is dat van de sleuteldrager die vergeet wie hij is. Sebna waant zich niet langer sleuteldrager, maar de koning ter rijk. Hij ziet het bewaken van het hof niet langer als een taak van dienstbaarheid en verantwoordelijkheid, maar als een recht dat hij in zijn eigen voordeel kan gebruiken.
Jezelf centraal stellen en willen heersen in plaats van dienen – het is een menselijke verleiding. Wat Sebna niet beseft is dat hij door daaraan toe te geven, spreekwoordelijk zijn eigen graf aan het graven is.
Sebna’s in ons leven
We hebben allemaal wel gebieden in het leven waarover God ons sleutels heeft toevertrouwd. En zelf geven we ook anderen toegang tot domeinen van ons leven – tot ons huis of onze auto, we voegen ze toe op social media, we nemen mensen in dienst, en soms geven we ze zelfs de sleutel tot ons hart. Mensen die daar misbruik van maken, kunnen ons veel kwaad berokkenen. Dat is waarom ook wij moeten uitkijken voor de Sebna’s in ons leven. Voor mensen die de informatie die wij hen hebben toevertrouwd, achteloos op straat gooien. Of voor mensen die zich willen toe-eigenen wat God aan ons heeft toevertrouwd. Wees voorzichtig aan wie je je sleutels meegeeft.
Eigen koninkrijkjes
Een sleutel opent de deur naar nieuwe werelden. Sebna had de sleutel toevertrouwd gekregen om te dienen, maar hij gebruikt die als een machtsinstrument. Dat is waarom God de sleutel overdraagt aan Eljakim. De naam Eljakim betekent zoveel als ‘God richt op’. Dat is tekenend voor de roeping van Eljakim: als zoon van Israël is hij geroepen om het huis van David op te richten.
In het Nieuwe Testament krijgt Petrus ook spreekwoordelijke sleutels. En ook daar staan ze voor een goddelijke autoriteit: om te binden en te ontbinden, zowel op de aarde als in de hemel. Meer nog: Petrus – zijn naam betekent ‘rots’ – zal het fundament zijn waarop God de kerk zal bouwen. Petrus maakt zijn naam waar. Hij gebruikt de gaven die Jezus hem schenkt om Gods Koninkrijk te bouwen. Wat als hij ze zou hebben gebruikt om zijn eigen koninkrijkjes op te richten?
Welvaartspredikers
In Amerika, maar ook in Europa, klinken verontruste berichten over welvaartspredikers die hun volgelingen onder druk zetten om grote sommen geld te geven. Ze spiegelen hun toehoorders voor dat grote giften de sleutel zijn tot Gods gunst. Wie rijkelijk geeft, toont daarmee geloof en kan Gods zegen verwachten in de vorm van rijkdom, wonderbaarlijke genezing van ziektes en gebedsverhoring. Het vermogen van de rijkste welvaartsprediker van Amerika – Joel Osteen – wordt geschat op zo’n 40 miljoen dollar.
De arbeider is zijn loon waard, zegt de apostel Paulus. En terecht – het is fair en rechtvaardig als we kunnen leven van wat we doen. Geld op zich is niet verkeerd. Maar wat als geld geen middel meer is, maar het hoofddoel wordt van je dienstwerk? Wat als je de gaven die je zijn toevertrouwd, primair gebruikt om geld, macht en status te verwerven? Dan begeven we ons in de gevarenzone.
Aards paradijs
We zijn allemaal geroepen als sleuteldragers, elk op onze eigen manier. God heeft ons speciale gaven toevertrouwd om zijn Koninkrijk te dienen. Sleutels om deuren te openen op het werk, deuren naar wijsheid en inzicht, soms ook deuren tot het welzijn of de harten van mensen.
Elk van ons heeft sleutels aangereikt gekregen om mee te bouwen aan de grote droom van Gods Koninkrijk. Dat geldt ook voor Sebna, maar hij kan de toets niet doorstaan. Sebna valt voor de verleiding om de koninklijke sleutel te gebruiken om zichzelf te verhogen.
Rots
Gelukkig is er ook goed nieuws. Mensen die betrouwbaar zijn, kun je niet alleen de sleutels toevertrouwen – je kunt er een rots op bouwen. Petrus is zo iemand. In Mattheüs zegt Jezus tegen Petrus:
“En ik zeg je ook dat jij Petrus bent, en op deze rots zal Ik Mijn kerk bouwen, en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigen. Ik zal je de sleutels geven van het Koninkrijk van de hemel, wat je op aarde bind zal ook in de hemel gebonden zijn, en wat je op aarde ontbindt, zal ook in de hemel ontbonden zijn.”
Mattheüs 16:15-20
Zowel Eljakim als Petrus krijgen van God toegang tot een nieuw level. Tot een hoger niveau van inzicht, macht en autoriteit – een gedelegeerd koninklijk gezag. Maar die gaven staan niet in dienst van hun positie, cv of jaarsalaris, maar van Gods Koninkrijk.
Dagelijkse sleutels
Zoals we zagen, hebben ook wij allemaal sleutels in ons bezit. Denk maar eens aan de sleutels die je dagelijks bij je draagt. Welke sleutels zijn dat? Welke wachtwoorden, toegangsbadges? We zijn allemaal sleuteldragers. En we staan er misschien niet bij stil, maar die sleutels zijn zoveel meer dan een voorwerp.
Elke sleutel in ons leven gaat gepaard met een bepaalde mate van verantwoordelijkheid en zeggenschap. Denk maar eens aan je mailbox. Ons wachtwoord geeft toegang tot een digitaal domein. Daar kunnen we van alles mee doen. We kunnen onze mailbox tot eer van God gebruiken door mensen tot zegen te zijn, maar we kunnen er ook schade mee aanrichten. We maken allemaal weleens fouten of sturen een mail waar we later spijt van krijgen. Het is belangrijk een goed sleuteldrager over je mailbox te zijn en je woorden te kiezen met zorg en wijsheid.
Nog een belangrijke sleutel; die van ons vervoersmiddel. Vandaag zien we die misschien vooral als een anti-diefstalmiddel. Maar onze auto- of fietssleutel geeft ons toegang tot het verkeer. Vanaf het moment dat je de sleutel omdraait, vindt er een transformatie plaats: sleuteldrager wordt automobilist. Daarmee open je de deur naar een specifieke verantwoordelijkheid. We kunnen ervoor kiezen om als een piraat te rijden en de levens van anderen in gevaar te brengen, maar ook om te rijden als een heer (of dame) in het verkeer.
Goed sleuteldragerschap begint niet bij leiderschap en riante posities, maar bij kleine dingen die dikwijls onbenullig lijken. Heb je de sleutel over het huis van een ander? Breng dan de zegen over dat huis zodra je er binnenstapt. Heb jij een badge of wachtwoord voor je werkomgeving? Breng dan eens een kleine sprankeling mee, overal waar je gaat. Dat kan een kleine glimlach zijn, een vriendelijk woord of wat opmerkzaamheid.
Bouwen aan Gods koninkrijk
Zegen verspreiden waar je gaat, dat is de kunst van het sleuteldragerschap. De verhalen van Eljakim en Petrus tonen dat God door het hele Oude en Nieuwe Testament sleuteldragers heeft aangesteld. Niet alleen grote leiders maar allerlei mensen, groot en klein. Samen zijn ze geroepen om de voortgang van Gods erfenis op aarde te bewaren.
Die kerk, dat is de plaats waar we vandaag staan. Samen op de rots van Petrus, als levende personages in een verhaal dat al meer dan tweeduizend jaar voortgaat. En dat niet zal zwijgen, want dit is niet slechts een sprookje – dit is het bevrijdende verhaal van God en van zijn zoon Jezus Christus. Zelfs al staan we voor enorme uitdagingen, we mogen erop vertrouwen dat wat uit God geboren is, de wereld overwint. Sebna is ver gekomen, maar Gods orde overwinnen kan hij niet. Het koninklijk graf blijft achter als tastbare herinnering aan zijn hoogmoed.
Geroepen om verandering te brengen
We zijn slechts dienaars, alles wat we hebben, hebben we uit ontvangen uit handen van de Vredevorst. Op een dag zal hij de sleutels aan ons terugvragen. En hij zal ons vragen: ‘Wat heb je ermee gedaan? Wat heb je gedaan met de verantwoordelijkheid die Ik je heb gegeven? Met de sleutel van de kerk? Maakte je haar tot een aantrekkelijke plaats voor zinzoekers of liet je de boel verstoffen? En de sleutel van je huis? Heb je een paleis met hoge muren voor jezelf gebouwd, of maakte je het tot een oord van gastvrijheid, gebed en zegen? Wat heb je gedaan met je autosleutel? Reed je als een wegpiraat of als een heer? En je mailbox? Hoe ben je omgegaan met de mensen die jou de sleutel gaven tot… hun hart?
We zijn geroepen om goede sleuteldragers te zijn. Laten we daarom elke keer dat we de sleutel uit onze zak halen of ons wachtwoord invoeren, nog eens terug denken aan Eljakim en Petrus. Zij waren geroepen om verandering te brengen, en ook wij kunnen de atmosfeer veranderen. Ook wij zijn geroepen om te binden en te ontbinden, om mensen in vrijheid te stellen en voor onze naasten een rots te zijn. Laten we dankbaar zijn voor de sleutels die God ons heeft toevertrouwd en ze met wijsheid gebruiken. Amen.
Dit is de preek van zondag 27 augustus 2023 in de protestantse kerk van Mechelen-Noord.
Geef een reactie