Laatst wandelde ik door het park. De nazomerzon had plaatsgemaakt voor regen, en mijn pad voerde langs reusachtige beuken. De beuk is niet zomaar een boom. Al eeuwenlang dichten mensen hem een diepe spirituele betekenis toe.
De beuk in de Bijbel
Ook in de Statenvertaling duikt hij op. In Jesaja 41:19 kondigt de profeet aan dat de dorre woestijn opnieuw tot bloei zal komen:
“Ik zal in de woestijn den cederboom, den sittimboom, en den mirteboom, en den olieachtigen boom zetten; Ik zal in de wildernis den denneboom, den beuk, en den busboom te gelijk stellen.”
Maar gaat het echt om een beuk? Waarschijnlijk niet, want beuken kwamen in het oude Midden-Oosten nauwelijks voor. In de Hebreeuwse tekst staat het woord תִּדְהָר (tidhār); een zeldzaam woord, dat slechts twee keer in de Bijbel voorkomt en waarvan de betekenis tot op vandaag omstreden is. Daarom zie je in verschillende Bijbelvertalingen een andere boom verschijnen: een iep, plataan, den of een andere naaldboom.
Hoe kwam de beuk in de Statenvertaling terecht? Bij een onbekende boomnaam moesten de zeventiende-eeuwse vertalers op zoek naar een soort die voor hun lezers herkenbaar was. Zo vond een vertrouwde Europese boom zijn weg naar de woestijn van Jesaja.
Kracht en standvastigheid
De spirituele betekenis van de beuk reikt verder terug dan het christendom. In de oudheid werden grote bomen beschouwd als dragers van goddelijke aanwezigheid. Priesters en priesteressen luisterden naar het ruisen van bladeren, alsof daarin een boodschap uit een andere wereld kon meeklinken.
Zou de beuk ook vandaag nog iets te vertellen hebben?
Omdat ik toch voor de regen moest schuilen, besloot ik te luisteren. Voor me rees zijn enorme stam omhoog. Hoog boven mij strekten de takken zich uit en ruisten de bladeren in de wind.
Terwijl ik daar stond, werd ik me bewust van de hardheid van zijn stam. Krachtig en kaarsrecht verhief hij zich naar de hemel. Mensen die hier door de eeuwen heen passeerden, moeten vooral zijn kracht en standvastigheid hebben gezien. Een boom zo massief dat hij bijna onaantastbaar leek.
Maar die hardheid was slechts een deel van hem.
Tidhār: duurzaam in beweging
Tidhār is een mysterieuze boomnaam. In de Hebreeuwse letters ervan schuilt dāhar, het werkwoord voor ‘galopperen’ of ‘voortsnellen’. Dat doet denken aan een principe uit de joodse mystiek, waarbij een kleiner woord binnen een groter woord een verborgen kracht kan onthullen. Ook hier lijkt het kleinere woord iets bloot te leggen van wat groter is: deze boom draagt beweging in zijn eigen naam. Zijn stam is stevig, zijn kruin danst in de wind.
De beuk liet zien dat hij beide was.
Dicht bij de aarde was hij hard en standvastig. Daar had hij een stevige bast nodig om te overleven. Maar hoe dichter hij bij het licht kwam, hoe beweeglijker hij werd. Zijn takken bogen mee en zijn bladeren dansten in de wind.
De beuk verenigt wat wij gemakkelijk als tegenstellingen zien: standvastigheid én soepelheid, kracht en beweging.
De taak van de schors
Als hij volledig zacht en buigzaam was gebleven, had de boom niet kunnen overleven. We leven in een veranderlijke wereld die vraagt om zelfbescherming. Daarom ontwikkelde de beuk een sterke schors. Maar die schors was geen ondoordringbaar pantser dat de groei belemmerde. Integendeel: die beschermde de levendige kern in hem. Juist door die bescherming kon de boom verder groeien.
“Jullie zien mij als hard en onverzettelijk”, leek de beuk te zeggen, “maar dat is niet alles wat ik ben. Ik heb sterke wortels nodig om water op te nemen en een stevige stam om naar het licht te groeien. Toch ben ik niet alleen hard. Kijk maar omhoog: daar ben ik één en al dans en beweging.”
Tidhār: een mysterieus boomwoord, dat tegenwoordig vaak met plataan wordt vertaald. Het verwijst niet alleen naar een boomsoort maar ook naar een levenskracht: beweging die niet tegenovergesteld is aan standvastigheid, maar die er juist uit voortvloeit.
Toen de regen ophield, bedankte ik de beuk en vervolgde mijn weg. Onderweg naar huis besefte ik dat ook het leven soms van ons vraagt een krachtige bast te ontwikkelen. Om vol te houden en standvastig te blijven. Hoe gemakkelijk denken we niet dat zo’n houding onze bewegingsruimte beperkt? Maar de boom toonde mij het tegendeel: wie stevig geworteld blijft en zich naar het licht uitstrekt, vindt soms juist de vrijheid om te bewegen.
Geef een reactie