Lange tijd was de rode lipstick een icoon. Audrey Hepburn, Marilyn Monroe, Coco Chanel — ze droegen de rode lipstick als symbool van tijdloze charme. Van de roaring twenties tot ver in de sixties stonden rode lippen voor stijl, elegantie en klasse. Als jong meisje groeide ik op tussen tantes uit Nederlands-Indië. En ik wist: hun felle lipstick hoorde bij het dagelijks ritueel. Een moment van bezinning, van zelfzorg. Geen verleiding, maar een ode aan het leven. Aan vrouwelijke kracht. Joie de vivre. Maar tijden veranderen.
Ze ligt nog steeds in mijn lade, de rode lipstick. Weggooien voelt als een brug te ver. Een paar jaar geleden waren zij en ik nog sisters in crime. Als ik haar droeg, kreeg ik complimenten. “Die kleur past prachtig bij je donkere haar,” zeiden mensen dan. Soms werd ik aangesproken in de supermarkt, of gewoon in de tram. Niet dat ik het deed om op te vallen. Rode lipstick had iets vanzelfsprekends. Niks schreeuwerigs, geen verleiding. Gewoon: een teken van zelfzorg, van stijl, van kracht. Een vleugje kleur tegen de grijze hemel. Joie de vivre.
Van tijdloze klasse naar ongepaste verleiding
Maar de laatste tijd is er iets veranderd. De rode lipstick, ooit een ode aan vrouwelijkheid, lijkt een verdacht tintje te hebben gekregen. Ze is stilletjes verdwenen uit het straatbeeld — en niet alleen daar, maar ook uit het publieke domein. Wat voor Coco Chanel ooit iconisch was, wordt vandaag met argwaan bekeken.
De rode lipstick, ooit een ode aan de vrouwelijkheid, heeft een verdacht tintje gekregen
De complimenten maakten plaats voor andere reacties. “Waarom doe je dat? Dat is toch niet nodig?” Of erger nog: “Voor wie doe je dat eigenlijk?” Reacties die duidelijk maken dat wat vroeger als stijlvol en krachtig gold, nu vooral wordt gezien als een masker. Een wapen. Een vorm van verleiding die niet langer past in het publieke domein.
Hoe de rode lipstick in de lade verdween
En dus zat ik vanochtend voor de spiegel, met een gemengd gevoel. Ik droeg een comfortabele groene trui, een kleurrijk rokje. Geen speciale gelegenheid — gewoon een thuiswerkdag. Terwijl ik naar de grijze hemel keek, dacht ik: misschien een beetje kleur, gewoon voor mezelf. Om het leven te vieren. Joie de vivre. Ik bracht de rode lipstick aan en keek naar mijn spiegelbeeld. En toen pas zag ik het: ROOD. Die kleur die niemand nog draagt. Ooit klassiek, nu plotseling te veel. Te fel. Te aanwezig. Te verleidelijk, te opzichtig, te… ongepast.
Ik pakte een tissue en begon te vegen. Net zo lang tot het laatste spoor rood van mijn gezicht verdwenen was. Daarna koos ik een neutrale tint. De rode lipstick verdween in de lade – alsof ze daar nu thuishoorde.
Wat is er gebeurd?
We leven in een tijd die de taal van klassieke vrouwelijkheid niet langer spreekt. Subtiliteit is het nieuwe codewoord. Minimalistisch, genderneutraal, aards, functioneel. In die esthetiek past rode lipstick niet meer. Ze is te uitgesproken. Ze eist ruimte op. Ze zegt: Hier ben ik. En juist dát maakt haar verdacht.
Ik denk aan de domineesvrouw die me ooit toevertrouwde dat ze op haar uiterlijk was aangesproken. Niet omdat ze iets verkeerd had gedaan, maar omdat ze kleur droeg. Ongepast, vonden sommige vrouwen uit de kerk. Een domineesvrouw hoorde ingetogen te zijn. Neutraal. Niet zo zichtbaar. Hun actie was misschien goedbedoeld, maar de boodschap kwam hard aan. Deze vrouw, afkomstig uit een land waar kleur en vrouwelijkheid gelden als een ode aan het leven — soms zelfs als eerbetoon aan het heilige — voelde zich diep gekwetst. En terecht.
Zichtbaarheid — vooral vrouwelijke zichtbaarheid — moet tegenwoordig liefst bescheiden zijn. ‘Natuurlijk’, ‘ongekunsteld’, ‘puur’. Alsof kleur of expressie automatisch betekent dat je iets te verbergen hebt. Alsof schoonheid niet simpelweg een vorm van zelfzorg of grounding mag zijn, maar altijd verdacht is, altijd iets uit te leggen heeft.
Een culturele shift
Als de rode lipstick verdwijnt, is dat geen kleinigheid.
Vrouwen wereldwijd hebben moeten vechten voor hun vrijheid van expressie. Om hun schoonheid te mogen vieren — en daarmee het leven zelf. In een boek over het vroegere Teheran las ik ooit hoezeer de bevolking hunkerde naar kleur, omdat in totalitaire regimes elke vorm van kleur verdacht was. Politiek geladen. Vrouwelijke frivoliteit werd zorgvuldig bedekt onder een deken van zwarte stof. Geen haartje mocht zichtbaar zijn. Het vrouwelijk lichaam werd herleid tot een object van verleiding: gevaarlijk, verstorend voor de orde — en daarom liefst zo ingetogen mogelijk. Kleurloos. Neutraal.
Precies daarom vervulde rode lipstick decennialang een rol van betekenis. Ze was meer dan make-up: een symbool van empowerment. Van de vrouw die kleur durfde te bekennen. Die tevoorschijn kwam, zich toonde, haar kaarten op tafel legde. Die kracht verbond aan schoonheid. Aan elegantie. Aan het leven zelf.
Het opbergen van de rode lipstick voelt als een stille vorm van zelfcensuur
Het opbergen van de rode lipstick voelt als een stille vorm van zelfcensuur. Niemand die zegt: “Dat mag niet.” Maar make-up verdwijnt uit het straatbeeld. Te veel vrouwelijkheid is in Noordwest-Europa stilletjes verdacht geworden. Geen openlijk verbod — maar je merkt het aan de blikken, de afwezige bevestiging, de subtiele afkeuring. En dus passen we ons aan. Zonder protest. We temperen simpelweg onze kleuren een beetje.
En zo worden we geleidelijk wat meer beige. Of demure, zoals dat vandaag zo mooi heet.
Een kleine ode
Mijn tantes zijn er niet meer. Maar als de dag van gisteren herinner ik me hun stemmen, hun kleurrijke jurken, de mysterieuze ringen met edelstenen. De geur van hun parfum die nog lang in de kamer bleef hangen. En ja — de lipstick. Van felroze tot krachtig rood: die was geen show, geen harnas, geen verleiding. Ze was vreugde. Zelfrespect. Levenslust.
In mijn lade ligt ze nog steeds, de rode lipstick. Misschien draag ik haar op een dag weer. Niet uit nostalgie naar een stoffig verleden, maar als een vrouw die zich haar wortels herinnert. Die durft te dansen in de regen. Haar lange haar los te gooien. En lipstick te dragen, zelfs als dat allang niet meer in de mode is.
Geef een reactie