overdenking
Gisteren redde mijn man een piepklein vogeltje uit de klauwen van de kat. We wilden het helpen, maar het bleek te kwetsbaar om alleen te overleven. Toen we het voorzichtig terugzetten, daalde de moeder plotseling uit de hemel neer en voedde het. Dit kleine wonder herinnert ons eraan: soms moeten we loslaten en vertrouwen dat er voor ons gezorgd wordt, op manieren die wij niet kunnen bedenken.
Hoe staat het eigenlijk met ons vertrouwen? We leven in een tijd van stress en onzekerheid. Veel mensen zijn bezorgd en proberen alles onder controle te houden, wat uitputtend kan zijn. Wanneer dingen anders gaan dan gepland, ontstaat er frustratie. De rockband The Rolling Stones scoorde in 1965 een hit met I Can’t Get No Satisfaction, een tekst die vandaag de dag nog steeds herkenbaar is. Veel mensen zoeken naar iets dat hen vervult, maar vinden het niet. Anderen geven en geven zonder ooit iets terug te ontvangen. Weer anderen werken hard, maar voelen zich niet tevreden. Het lijkt nooit genoeg te zijn.
De oorzaak? Loslaten is een ware uitdaging. Zeker in onze razendsnelle, prestatiegerichte samenleving, waar de druk om te presteren ons continu achtervolgt. Veel mensen hunkeren naar houvast, naar een gevoel van veiligheid en controle. Maar controle is vaak slechts een illusie. Vertrouwen opent een andere deur.
Shabbat: rusten in Gods zorg en vrede
Ik spreek meer dan ooit uit ervaring. Zelf stond ik voor die uitdaging toen ik aan deze preek begon. Het verlangen om te schrijven was er, maar de woorden kwamen niet. Na een drukke week voelde ik me uitgeput en leeg, alsof iedereen om me heen mijn aandacht nodig had. Het was één uur ’s middags en ik had nog geen letter op papier gezet. Maar na een korte meditatie vond ik wat rust, en dat leidde me naar een tekst van rabbi Ava over de Shabbat (Beshalach 7:72, commentaar op Jesaja 58:13).
Rabbi Ava benadrukt dat zelfs seculiere spraak op deze rustdag vermeden moet worden. Met andere woorden: op Shabbat – zaterdag in het jodendom, zondag in het christendom – is het belangrijk om anders te spreken. Het gaat erom bedachtzaam en met oprechte intentie te communiceren, op een manier die je verbindt met de essentie van het leven.
Dat raakt iets diepers. Terwijl Farao Israël op de hielen zat, sprak Exodus 14:14:
HaShem (God) zal voor u strijden, en gij zult stil zijn
Die stilte en die vrede — niet in paniek raken door de omstandigheden, maar in plaats daarvan vertrouwen en innerlijke rust te vinden. Dat gevoel is geworteld in de geest van de Shabbat. Shabbat betekent zoveel meer dan alleen ‘niets doen’. Het is een uitnodiging om los te laten. Niet om te presteren of te produceren, maar simpelweg te zijn. Om te rusten in Gods zorg en vrede. Als we ons oefenen in deze houding, dan zal die ons door de week heen dragen, een weg openend naar zegen en overvloed.
Joël en de sleutel tot een andere wereld
Loslaten en vertrouwen – daarover gaat ook het tweede hoofdstuk van het Bijbelboek Joël. De profeet schetst een beweging tussen twee realiteiten. Te beginnen bij een wereld van duisternis, verlies en angst. Wolken pakken zich samen aan de hemel, vuur laait op, het land is een dorre woestenij.
Deze wereld stevent af op de zogenaamde ‘dag des HEREN.’ Geen apocalyptisch oordeel met een vlammend zwaard uit de hemel, maar een onontkoombare realiteit waarin de echo van onze daden als een boemerang terugkeert. De maat is vol. De mensheid wordt nu geconfronteerd met de gevolgen van haar eigen keuzes.
De werkelijkheid van Israël in Joëls tijd raakt aan die van ons vandaag. Waarom is er zoveel lijden? Waarom heerst er honger? Waarom sterven er zoveel onschuldigen in Gaza, in Oekraïne? Is het omdat God zijn ogen sluit voor ons verdriet, of onrecht goedkeurt? Veel waarschijnlijker is dat dit gebeurt omdat we iets kostbaars hebben ontvangen: de vrije wil. Die maakt ons tot wie we zijn, maar legt ook een immense verantwoordelijkheid in onze handen. Wij kiezen wie of wat ons leven zal leiden: de zegen of de vloek. Dat is geen grillige willekeur, maar gerechtigheid – diep verweven in het weefsel van de Schepping.
Bekering – méér dan spijt of boetedoening
Wat is de brug tussen die werelden? Hoe kunnen we ons bevrijden uit angst en tekort, en vinden we een thuis in een realiteit van overvloed? De sleutel ligt in Joël 2:12-14:
‘Zelfs nu nog,’ verklaart de HEER, ‘keer terug naar Mij met heel je hart, met vasten, geween en rouw. Scheur je hart en niet je kleren. Keer terug tot de HEER, je God, want Hij is genadig en barmhartig, langzaam tot toorn en overvloedig in liefde, en Hij keert het onheil af’
De profeet roept op tot vasten, gerouw en geween – niet als een oppervlakkige vertoning, maar als een innerlijke ommekeer. Niet het scheuren van kleding is waar het om draait, maar het openbreken van ons hart. Dáár, in het diepste van ons wezen, ligt de sleutel tot de overgang van duisternis naar licht. Bekering – tesjoeva in het Hebreeuws– wordt vaak teruggebracht tot spijt of boetedoening, maar het is veel meer dan dat.
‘Keer terug naar Mij met heel je hart’ – het is een krachtige oproep om onze focus en verlangens te heroverwegen. Weg van de chaos van conflict, macht en controle. Weg uit de verstikkende maalstroom van zorgen, meningen en eindeloos nieuws. Laat los wat je gevangenhoudt – en bevrijd jezelf. Heroriënteer je hart. Niet op de schaduwen van deze wereld, maar op het stralende, ondoorgrondelijke Licht van de Oneindige.
Rouwen en wenen: waarom is dat nodig?
In Joël 2:12 lezen we:
‘Keer terug naar Mij met heel je hart, met vasten, geween en rouw’
Waarom vraagt de profeet het volk Israël om te wenen en te rouwen? Niet alleen als teken van berouw, maar vooral omdat rouw een ruimte opent om het verdriet over deze wereld werkelijk te voelen.
Wist je dat Jezus huilde? De Bijbel vermeldt het twee keer. Jezus huilde toen zijn vriend Lazarus stierf (Johannes 11:35), en hij huilde over Jeruzalem, wetend welk lot haar te wachten stond – blindheid, verdeeldheid en ondergang (Lukas 19:41). Jezus zweefde dus niet boven het lijden; hij was geen ascetische goeroe, teruggetrokken op een berg, die de realiteit ontweek. Zijn overwinning ligt juist hierin: dat hij zich liet raken. Zijn tranen waren tranen van liefde. Elke traan sprak: “Ik hou van deze mensen. Ik wil hun lijden met hen delen.”
Hoe worden wij geraakt door deze wereld? Misschien verloor je je werk, kreeg je te maken met afwijzing, of draag je littekens die nog altijd voelbaar zijn. Misschien word je geraakt door het lijden van anderen. Er bestaat zelfs zoiets als klimaatrouw – mensen die samenkomen om te huilen om een wereld die had kunnen zijn, maar die we hebben beschadigd.
Het vermogen om pijn te voelen over een gebroken wereld is geen zwakte, maar een bron van genezing. Door te wenen toonde Jezus het Vaderhart van God. Zijn tranen vormen een krachtige tegenstem tegen onverschilligheid. Ze staan haaks op een wereld die consumeert, polariseert en macht nastreeft ten koste van de ander.
Tranen zijn heilig. Ze openen ons hart. Ze brengen ons terug naar wat werkelijk telt.
Een brug naar hoop en herstel
Het volk Israël in de tijd van Joël bevond zich in een dor en desolaat landschap, waar alles leek te zijn verwoest. Maar voor hun geestesogen tekende zich een brug af – een brug naar een andere, stralende werkelijkheid. Een wereld van hoop en herstel. Een illusie? Een fatamorgana? Integendeel. Juist dit is de sleutel die Joël ons aanreikt:
‘Blaas op de sjofar in Sion, kondig een heilige vastentijd af, roep een plechtige samenkomst bijeen’ (Joël 2:15)
De sjofar – de ramshoorn – is zoveel meer dan slechts een geluid. Het is een spirituele schokgolf. Wanneer ze weerklinkt op Rosj Hasjana, in tijden van gevaar, bij jubeljaren en heilige omkeringen, nodigt ze mensen uit om stil te staan. De sjofar is een wake-up call voor de ziel, een indringend appel: “Word wakker. Keer terug tot de Heilige. Tot de Bron van alles.”
Daar, op het kruispunt tussen woestenij en overvloed, staat de mens stil, valt op de knieën en fluistert:
‘O God, we voelen ons verloren. We zijn te ver verwijderd geraakt van het paradijs waarin onze oorsprong ligt. We zijn verdwaald en verlangen naar de warmte van thuis.’
Misschien voel jij je nu ook wel leeg en moe, alsof de sprinkhanen alles hebben afgevreten: je vreugde, je energie, je dromen. Je hebt zo veel gegeven, gewerkt en liefgehad – en toch blijf je met lege handen achter. De rouw waar Joël over spreekt, is ook een rouw om wat verloren is gegaan. Maar in de woestijn klinkt een stem: ‘Verstop je pijn niet. Breng haar in Mijn nabijheid – met heel je hart. Vast, rouw, ween.’
Als je dat doet, als je je hart opent in plaats van je kleren te scheuren, als je de moed hebt om los te laten wat je zelf niet kunt dragen, als je bereid bent op te geven wat altijd buiten jouw controle lag – dan ontvouwt zich een nieuwe werkelijkheid.
Wat betekent dat voor jou en mij?
Wij leven niet alleen in het verhaal van Joël – we leven ook hier en nu. De rampen en het onrecht die onze wereld teisteren, raken ons allemaal. Deze uitdagingen vragen om verbondenheid, samenwerking en gedeeld vertrouwen. Met ruimte voor zowel rouw als hoop.
Vijf stappen op weg naar herstel:
- Laat de illusie van controle los.
- Sta open voor de diepere werkelijkheid achter wat je ziet.
- Stem je hart af op de Bron van alle leven.
- Rouw waar het nodig is.
- Bouw mee aan een wereld van hoop.
Misschien bén jij vandaag dat vogeltje – kwetsbaar en ontheemd, moe van alles wat je draagt.
Maar weet dit: de Eeuwige is dichtbij. Zoals de moederleeuwerik haar jong voedt, zo komt de Shekinah ook jou nabij – op manieren die je misschien niet verwacht.
Net als het volk Israël mogen ook wij vertrouwen dat de woestijn op een dag weer zal bloeien, dat het water zal stromen, dat er een overvloedige oogst komt – en vreugde. Dat onze tranen zullen veranderen in nieuwe kracht en liefde.
De oproep van Joël klinkt door alle tijden heen:
Keer terug tot de Eeuwige met heel je hart.
Scheur je hart, niet je kleren.
Laat los. Vertrouw. Ontvang.
bezinning
Laten we nu een moment stil worden. Voel je adem, voel je hartslag. Laat alle zorgen even los.
Wees hier, in dit moment, in de aanwezigheid van God.
(stilte, 30 seconden)
Laten we bidden:
Bron van alle leven,
U die ons roept tot vertrouwen,
U die onze pijn ziet en onze tranen kent,
Help ons te laten gaan wat we niet kunnen dragen.
Geef ons de moed om ons hart te openen,
en de kracht om te vertrouwen op Uw liefdevolle nabijheid.
Maak ons stil in Uw vrede,
opdat wij mogen ontvangen wat wij nodig hebben:
troost, kracht en nieuw leven.
Amen.
Geef een reactie