Als prille twintiger was ik te gast in een kerk waar het welvaartsevangelie werd gepredikt. Een pastor zei: “Het Bijbelboek Job kun je maar beter links laten liggen. Het is niet erg bemoedigend.”
Dat klopt. Voor wie graag gelooft dat het leven eerlijk is en dat de hemelsluizen opengaan zodra je maar genoeg geloof hebt, is het Bijbelboek Job inderdaad niet erg bemoedigend.
Ongeluk als straf
Laatst dacht ik terug aan dat moment. En ineens besefte ik waarom die pastor zich zo tegen Job had gekeerd. Hij plaatste zichzelf bij diens aanklagers.
“Waarom ik?”
“Waarom moet mij dit overkomen?”
“Waar heb ik dit aan verdiend?”
Dit zijn veelgestelde vragen wanneer mensen iets ergs overkomt. Het idee dat ongeluk een straf is die alleen onrechtvaardigen treft, zit diep verankerd in de menselijke psyche.
Juist die reflex maakt dat Job nog meer te lijden heeft. Niet alleen wordt hij geconfronteerd met rampspoed – zijn vrienden, die hij vertrouwde, laten hem in de steek en beschuldigen hem. Door de schuldvraag te stellen, proberen zij hun eigen geweten te sussen en zich beter te voelen, terwijl Job eenzaam en kwetsbaar achterblijft in zijn misère.
Geef jezelf niet de schuld
Er zijn veel verlieservaringen die een mens in het leven kunnen treffen, en soms komt alles tegelijk. Juist op zulke momenten is het belangrijk om jezelf niet de schuld te geven. Gun jezelf de ruimte om tot rust te komen, te helen en weer op krachten te komen.
We leven in een gebroken wereld. Het leven is niet altijd eerlijk, en de dingen die ons overkomen zijn lang niet altijd rechtvaardig. Soms lijden we onder het onrecht dat mensen elkaar aandoen, soms onder onvoorziene omstandigheden of ziekte.
Complexiteit van het lijden
Hoe kan het dat goede mensen lijden? In de zoektocht naar antwoorden wendt Job zich tot zijn Schepper. Dat brengt hem tot het inzicht dat het menselijke begrip te beperkt is om de complexiteit van het universum en het lijden ten volle te doorgronden. We raken vaak verstrikt in de schuldvraag, of we beperken ons tot een strikte opvatting van oorzaak en gevolg.
Dit kenmerkte ook de welvaartprediker. Door het lijden te reduceren tot oorzaak-gevolgdenken, probeerde hij het uit te bannen. Niet alleen welvaartspredikers doen dat; ook influencers op sociale media spiegelen hun volgers de perfecte droom voor. Het lijkt wel alsof hun leven geen tegenslagen kent.
Wanneer je zelf door moeilijke tijden gaat, kan dat een gevoel van falen oproepen: “Waarom overkomt dit mij?” Het is belangrijk te beseffen dat we allemaal onze uitdagingen hebben, ook al zien we die niet altijd bij anderen. Niemand is honderd procent goed of slecht; iedereen maakt fouten. We hebben allemaal lessen te leren en een unieke weg te gaan. We kunnen de schuldvraag stellen, maar nog beter is het om te vragen: “Hoe kunnen we elkaar helpen om deze storm te trotseren?”
Een warm hart verliest nooit echt
Afgelopen week voelde ik me voor even Job, toen mijn collega’s en ik onze baan verloren. Het was een schok, dat valt niet te ontkennen. Maar in deze moeilijke tijd stroomden de steunbetuigingen binnen en werden we overweldigd door het medeleven van onze collega’s. Wanneer mensen elkaar steunen, ontstaat er heling. Dit is het moment waarop het hart van onze samenleving klopt.
Een warme reminder dus: lees Job vooral wél. Niet door de ogen van schuld en veroordeling, maar met empathie. Wie dat doet, zal ontdekken dat het niet onze tegenslagen of verliezen zijn die ons definiëren. Nee, het is de bereidheid om, onder welke omstandigheden dan ook, een warm hart te behouden. Wie dat kan, verliest nooit echt.
Geef een reactie