“Ziet u iets? Ja, zie je al wat?”
“Ik zie mensen, ze lopen rond als bomen.”
Het achtste hoofdstuk van het Marcusevangelie brengt ons naar BetsaĂŻda, waar Jezus en zijn leerlingen zojuist zijn aangekomen. De bewoners brengen een blinde man naar Jezus en smeken hem: “Alsjeblieft, wil je hem aanraken?” Jezus pakt de hand van de blinde man en leidt hem weg van het dorp. Vervolgens doet hij speeksel op de ogen van de blinde, legt zijn handen op diens ogen en vraagt: “Kun je al iets zien?” De man ziet iets, maar het is nog vaag; mensen lijken op bewegende bomen. Jezus legt opnieuw zijn handen op de ogen van de blinde en dan ziet hij alles helder.
Ziende blind
Kun je het zien?
Net voor deze passage in Marcus 8 zegt Jezus tegen zijn leerlingen: “Jullie hebben ogen, maar zien niet? Jullie hebben oren, maar horen niet?” Hij verwijt hen dat ze ‘ziende blind’ zijn, dat het hun aan inzicht ontbreekt.
We leven in een visueel ingestelde maatschappij. Gisteren reisde ik met de trein van Assen naar Antwerpen. Via een handige app koop je je ticket, en op het perron zie je de volgende aansluiting op een groot scherm. Moet je even wachten, dan wijzen de reclameborden je de weg naar warme koffie. Maar hoe zou zoân reis eruit zien als je niet kunt zien? Veilig van A naar B komen wordt dan een enorme uitdaging.
Twee manieren van zien
Dit is letterlijk zien. Maar er is ook een andere manier van zien. In het Bijbelverhaal zien we twee lagen: letterlijk kijken en tot inzicht komen. Soms zie je iets, maar dringt het niet tot je door. Of je bekijkt iets plotseling vanuit een ander perspectief. De werkelijkheid ontvouwt zich voor iedereen anders.
Twee schoenenverkopers kwamen in een land waar bijna niemand schoenen droeg. De ene zei: “Dit is kansloos, niemand draagt schoenen.” De ander zei: “Hier liggen enorme kansen, niemand draagt schoenen!”
Apart genomen
Zie je het al?
Jezus neemt de blinde man bij de hand en brengt hem buiten het dorp. Een detail dat we snel over het hoofd kunnen zien, maar dat betekenisvol is. Deze man wordt letterlijk losgeweekt uit zijn omgeving. Dit schept afstand tussen de blinde en de mensen met hun oordelen, meningen en goedbedoelde raad. De ruimte om hem heen wordt als het ware heilig; het is Gods domein.
Afstand nemen
Zie je al wat?
Een bekend spreekwoord luidt: “We zien de ander niet zoals hij of zij is, maar zoals wij zijn.” Iedereen bekijkt de wereld door zijn eigen lens, gevormd door ideeĂ«n, karakter en ervaringen. Soms belemmert dit ons om anderen echt te zien. Afstand nemen â zowel letterlijk als figuurlijk â kan helpen om open te staan voor een ander perspectief. Veel misverstanden in sociale interacties ontstaan doordat we ons niet genoeg openstellen voor de ervaring van de ander. Laten we daarom niet te snel oordelen en onze eigen opvattingen niet als de enige waarheid beschouwen.
Geloven betekent verder kijken dan wat je ziet. Het Griekse woord blepo (âzienâ) komt vijf keer voor in deze evangelielezing. In Marcus 7 geneest Jezus al een doofstomme. Een gebeurtenis die sterk lijkt op de genezing van de blinde een hoofdstuk later. Beide verhalen ademen een diepere symboliek, die verweven is met de profetie van Zacharia die aankondigt dat God herstel zal brengen.
Visioen van vrede
“Kun je al iets zien?” vraagt Jezus.
De blinde antwoordt: “Ik zie mensen als bomen.” Dat roept beelden op uit Psalm 1, waarin de mens wordt bezongen als een boom geplant aan stromend water, die vrucht draagt. De eerste beelden die de man ziet, zijn tekenend. De Nederlandse theoloog Dirk Monshouwer (1947-2000) ziet hierin een visioen van vrede. De blinde wordt een glimp van het paradijs gegund, en als het inzicht volledig doordringt, wordt het beeld werkelijkheid. Het feest van het herstel kan beginnen.
Blindheid symboliseert leven in duisternis. Het lezen over bevrijding en âaan het licht komenâ kan hoop geven. Wanneer we geraakt worden door de liefde van Christus, worden we vernieuwd en leven we in Zijn licht. Maar wat als je fysiek blind bent? Wat als genezing uitblijft? Ook dan is het mogelijk om in Gods licht te leven en geestelijk een visionair te zijn.
Een groene bril opzetten
“Zie je het al?” vraagt Jezus aan de blinde. September is Scheppingsmaand. Een maand om stil te staan bij de schoonheid van de schepping en bij het klimaat. Maar eigenlijk zou je niet slechts Ă©Ă©n maand moeten hebben om dat te zien, maar zouden we permanent ogen hiervoor moeten ontwikkelen. Een groene bril opzetten waardoor we de schoonheid van de schepping weer leren zien en waarderen.
Eeuwenlang leefden mensen in diepe verbondenheid met de natuur, doordrongen van het idee dat alles bezield was. Met de komst van het christendom kwam de nadruk op een scheppingshiĂ«rarchie: God boven de mens, de mens boven de natuur. Woorden als âheersenâ en âonderwerpenâ uit Genesis kregen een eenzijdige nadruk. Dat leidde tot het idee dat de wereld er was om door de mens overheerst te worden.
Ecologische bekering
Eeuwenlang hebben we als blinden geleefd. De westerse mens boog neer voor de illusie van totale autonomie, gescheiden van de wereld, en vergat de onderlinge verbondenheid.
De terugkeer naar het besef dat alles met alles verweven is, noemen we ecologische bekering. Dit is de stap die we nu moeten zetten. Om het tij te keren, moeten we ons realiseren dat zelfs de kleinste acties een grote impact hebben. Niemand is een eiland. Nu is de tijd om te bidden: “Heer, open onze ogen, zodat wij kunnen zien.” Laten we de moed vinden om onze beperkende overtuigingen te overstijgen en de band met onze omgeving te herstellen, zodat we weer in harmonie kunnen leven.
Profetische bouwtekening
Kun je het al zien?
De profeet Zacharia keek verder dan de zichtbare wereld. Zijn woorden klonken in een tijd van diepe crisis, toen het volk Israël na de Babylonische ballingschap terugkeerde naar Juda en begon met de wederopbouw van Jeruzalem. Te midden van de verwoesting belooft Zacharia dat Jeruzalem opnieuw zal bloeien. Hij daagt zijn luisteraars uit: zou voor God iets onmogelijk zijn?
Visionairs die verder kijken, worden ‘zieners’ genoemd. Zacharia schildert een visioen van vrede en een toekomst voor jong en oud. Niet als passieve belofte, maar als een profetische bouwtekening van een wereld om nu al naartoe te werken.
Ontwikkel ogen om te zien
Hoe kun je zoiets voor je zien?
Jezus laat in het Marcusevangelie zien hoe het kan. Hij stapt in de ontmoeting met de doofstomme en de blinde. In plaats van alleen wat geld te geven en verder te gaan, brengt hij genezing en herstel. In het Hebreeuws heet dat ‘Tikkun Olam’, oftewel herstel van de wereld. Jezus neemt niet alleen de blinde bij de hand, maar ook ons. Hij nodigt ons uit: kom los van wat je ziet, neem afstand, en ontwikkel ogen om werkelijk te kunnen zien.
Jezus ziet mensen zoals ze zijn en opent hun ogen. Alleen iemand die visie heeft en zijn ogen niet sluit voor de werkelijkheid, kan verandering brengen. Zo iemand kan in Jezusâ voetsporen treden en heling brengen en herstel.
De kleur paars
In het verfilmde boek The Color Purple van Alice Walker zegt Shug Avery tegen Celie:
“Ik denk dat het God kwaad maakt als je zomaar voorbij de kleur paars in een veld loopt, zonder die op te merken.”
Woorden die inspireren om Gods prachtige schepping opnieuw te waarderen en te erkennen dat elke bloem en elke kleur een geschenk is. Laten we met dankbaarheid genieten van dit voorrecht en beseffen welk wonder het is om deel uit te maken van de schepping. Laten we onze Schepper eren door goed voor de aarde te zorgen.
In Jezus’ voetsporen treden
Jezus zegt in Johannes 14:12 dat wie op hem vertrouwt, dezelfde dingen zal doen als hij, en zelfs meer. Onze roeping is om in Jezusâ voetsporen te treden, door mensen te bemoedigen, genezing te brengen en hoop te bieden, zelfs in de moeilijkste omstandigheden. De kern van de Bijbelse boodschap is dat er altijd hoop is. Dit wordt weerspiegeld in de natuur, waar zelfs na de strengste winter het leven weer opbloeit.
“Zie, Ik maak alle dingen nieuw”, klinken ook vandaag de profetische woorden van Johannes (Openbaringen 21:5). God maakt alles nieuw, maar daarvoor heeft Hij mensen nodig. Onze zintuigen, harten, handen en voeten zijn Gods instrumenten. Nu is de tijd om alles nieuw te maken. Vandaag is de dag om een overkoepelend visioen te omarmen.
Zie je het al?
âHij sperde zijn ogen open en genas; hij zag alles nu heel helder.â Alles. âïž
Deze preek voor Scheppingsmaand kwam mede tot stand dankzij Saskia Ketelaar, predikant van de protestantse gemeente Hoek (Zeeuws-Vlaanderen, NL).
Deze versie werd voorgedragen op zondag 8 september 2024 door Kelly Keasberry in de protestantse kerk van Gent-Brabantdam.
Geef een reactie