Sommige Bijbelverhalen zijn aangrijpend en inspirerend om te lezen, terwijl andere ons uitdagen en aan het denken zetten. Dat geldt zeker voor de parabel van de arbeiders in de wijngaard, zoals we die vinden in het evangelie van Mattheüs 20:1-16.
Op het eerste gezicht lijkt dit een onrechtvaardig verhaal. Jezus vergelijkt het Koninkrijk der Hemelen met een heer des huizes die ’s morgens vroeg naar de markt gaat om arbeiders voor zijn wijngaard te huren. Ze spreken een prijs af en gaan aan het werk. Drie uur later neemt de heer opnieuw enkele andere arbeiders aan. Dat herhaalt zich na nog eens zes en negen uur. En op het elfde uur, bijna aan het einde van de dag, gaat hij weer op zoek naar arbeiders. Tot zijn verbazing staat daar nog een groepje mensen te wachten. “Waarom staan jullie hier niets te doen?”, vraagt de heer. De dagloners antwoorden: “Niemand heeft ons tot nu toe ingehuurd.” Ook deze mensen worden uitgenodigd om mee te komen werken in de wijngaard.
Gemopper en jaloezie
Als de zon ondergaat en het tijd is om uit te betalen, krijgen de rentmeesters de opdracht om te beginnen bij degenen die het laatst zijn aangenomen. Iedereen krijgt één penning, tot verbazing van de arbeiders van het eerste uur. Zij hadden verwacht meer te krijgen, maar iedereen ontvangt precies hetzelfde bedrag, of ze nu de hele dag hebben gezwoegd of pas laat zijn begonnen. Dat leidt tot ontevredenheid, gemopper en jaloezie.
Wat is hier aan de hand? Is er soms iets veranderd aan de beloning of aan de aard van het werk? Nee, alle dagloners krijgen nog steeds het afgesproken bedrag. Het probleem ligt elders. Hun begrip van rechtvaardigheid wordt uitgedaagd. Toen ze begonnen, waren ze nog tevreden met de afgesproken beloning en de zegeningen die daarbij hoorden. Maar toen kwamen die anderen erbij, mensen die duidelijk worden voorgetrokken. Wie zijn die anderen? Het zijn degenen die de hele dag op de markt hebben gestaan omdat niemand hen eerder had willen aannemen. Niet de werkpaarden of de krachtpatsers, maar de ouderen, arbeiders met beperkingen, daklozen en verslaafden, kortom: mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zoals we dat vandaag zouden zeggen. Die mensen ontvangen hetzelfde loon als degenen die de hele dag hebben gewerkt. Dat lijkt onrechtvaardig, nietwaar? Maar zoals Jezus herhaaldelijk doet in het Evangelie, keert hij hier ons begrip van rechtvaardigheid radicaal om. “De eersten zullen de laatsten zijn en de laatsten de eersten,” zo luidt zijn boodschap. Dat is blijkbaar hoe het werkt in het Koninkrijk der Hemelen.
Parkeerplaats
In mijn buurt is er een gehandicaptenparkeerplaats met een bordje dat zegt: “Wil je mijn parkeerplaats? Neem dan ook mijn handicap.” Dat is precies het principe dat we hier zien. Degenen die beperkt zijn, krijgen de beste plek. Automobilisten zonder beperking worden aangemoedigd om hun auto verderop te parkeren. Op dezelfde manier brengt Jezus een moraal waarbij juist kwetsbare mensen naar voren worden geschoven. Dat mag dan oneerlijk lijken; als je er dieper bij nadenkt is het eigenlijk heel logisch. Van deze mensen kan immers niet hetzelfde worden verwacht als van de arbeiders van het eerste uur. Daarom wordt het ze ook niet aangerekend. Integendeel, deze mensen ontvangen evenveel, en ze ontvangen het als eersten.
Iedereen is waardevol
Hoeveel mensen voelen zich vandaag de dag niet nutteloos of overbodig omdat ze niet langer in staat zijn om productief te zijn? Onze wereld meet mensen vaak af aan wat ze kunnen presteren. Maar de inspiratie die we uit deze tekst mogen putten, is dat onze Heer met andere ogen naar ons kijkt. Gods liefde voor ons is niet afhankelijk van onze prestaties of fysieke kracht. We kunnen niets doen om Gods liefde of genade te verdienen. We zijn allemaal kostbaar en waardevol, zelfs al hebben we misschien helemaal niets om bij te dragen. En zelfs al wachten we soms misschien vergeefs totdat iemand ons opmerkt, de Heer ziet ons en nodigt ons uit in zijn wijngaard.
Laat je innerlijke vrede daarom niet roven door jezelf voortdurend te vergelijken met anderen die misschien meer hebben ontvangen. Het is goed te vertrouwen op de Eeuwige en dankbaar te zijn voor de zegeningen in ons leven. Want Gods gedachten zijn hoger dan onze gedachten, en Gods goedheid is oneindig. Is dat geen geruststellende gedachte?
Gebed
God onze Vader, U zegt ons dat we aan de laatsten evenveel kansen moeten geven als aan de eersten. U stuurt ons weg, de wereld in, om anders te leven dan volgens de harde wetten van deze wereld. Help ons het egoïsme in onszelf te bestrijden, opdat wij elkaar weer zorgzaam nabij kunnen zijn. Zoals U dat hebt voorgeleefd door Jezus Christus, Uw Zoon. Amen.
Dit is de tekst van de overdenking van de oecumenische viering in AZ Monica Antwerpen op zondag 24 september 2023.
Geef een reactie