Roeping – waar denk jij aan bij het horen van dat woord? We zijn vaak geneigd om roeping als iets groots en verhevens te beschouwen, alsof alleen bijzondere mensen een bijzondere opdracht krijgen. Maar het Bijbelverhaal van Samuel toont dat roeping vaak klein begint.
Een nacht in de tempel van Shiloh in het oude Israël. Met dat scenario begint het derde hoofdstuk van het eerste boek van Samuel. De jonge Samuel groeit op bij hogepriester Eli, nadat zijn moeder Hannah hem daar heeft gebracht. Aanvankelijk lijkt het een nacht zoals vele andere. Samuel ligt te slapen; het schijnsel van de zevenarmige kandelaar verlicht de Tabernakel. Het heilige licht, dat elke avond plechtig wordt ontstoken en voor het ochtendgloren gedoofd, vormt het decor van de onthulling van Gods roeping aan Samuel. Eli’s ogen zijn dof geworden en het heilige licht is verzwakt, maar het blijft niettemin branden. Zoals de zon van Eli niet ondergaat voordat die van Samuel opkomt.
Drievoudige roeping
In die nacht hoort Samuel zijn naam roepen. Hij antwoordt eenvoudig met “Hineni!” (Hebreeuws voor “Hier ben ik!”) Aanvankelijk denkt Samuel dat het Eli is die hem roept. Dat is te begrijpen: als een slechtziende, zwakke oude man zou Eli waarschijnlijk geroepen hebben als hij iets nodig had, voor zichzelf of voor de tempeldienst. Dus Samuel rent naar Eli toe en zegt: “Hier ben ik, u hebt mij geroepen.” Maar Eli antwoordt: “Nee, ik heb jou niet geroepen,” en hij stuurt Samuel terug naar bed. Dit tafereel herhaalt zich nog eens.
Dan volgt de derde roeping (drie symboliseert het getal van de volheid). Ondanks dat de jonge Samuel nog geen kennis van God heeft, wordt hem de Godsnaam יהוה onthuld. Bij de derde roeping begrijpt Eli dan ook dat het de God van Israël is die Samuel roept. Hij draagt de jongen op: “De volgende keer als het weer gebeurt, moet je zeggen: ‘Spreek, Heer, uw dienstknecht luistert’.” Samuel doet dat, en hij ontvangt een duidelijke boodschap: de symbolische kaars is vanaf dat moment overgegaan van Eli op Samuel.
Vier aspecten van roeping
Het verhaal van Samuel onthult ons vier essentiële aspecten van roeping:
1. Ontvankelijkheid
Samuel werd geboren na een smeekbede van zijn moeder Hannah in de tempel. Dat weerspiegelt dat roeping niet vaststaat, maar iets dynamisch is dat gebeurt in relatie tot onze Schepper. God is de ultieme Gever, wij zijn de ontvangers. Het gebed opent onze harten voor Gods rijkelijke zegeningen; het stemt onze geest af op ontvankelijkheid.
2. Je laten vinden
Ten tweede is er het beschikbaar zijn en jezelf laten vinden, vervat in de woorden: “Hineni.” Niet alleen Samuel gebruikt dit woord, hetzelfde geldt voor Abraham en Mozes. Als ze geroepen worden, antwoorden ze unaniem met: “Hier ben ik!” Dat wil niet zeggen dat hun hart geen angsten of twijfels kent, maar wel dat ze bereid zijn zich volledig over te geven en hun leven te stellen in het teken van een hoger doel – een goddelijk ideaal dat hun persoonlijke belangen overstijgt.
3. Opstaan en je positie innemen
Ten derde is er opstaan en je positie innemen. Samuel deed dat toen hij naar Eli rende. Het Hebreeuwse woord way·yā·qām dat hier wordt gebruikt, wordt in het Engels ook wel vertaald als: he arose. Toen Samuel zijn naam hoorde roepen, bleef hij niet in zijn comfortabele bed liggen. Hij zei niet tegen zichzelf: “Ach, ik zal me wel vergist hebben”, of: “Laat me met rust, ik heb nu geen zin.” Nee, Samuel rees op, ging op zijn voeten staan en nam zijn positie in.
4. Luisteren
Ten slotte is er de bereidheid tot luisteren, vervat in Samuels woorden: “Spreek, Heer, uw dienstknecht luistert.” Dat zijn niet zijn eigen woorden; het is een formule die Eli hem opdraagt. Het is ook de laatste les die de oude hogepriester Samuel meegeeft voordat de spreekwoordelijke kaars overgaat. Shama, het Hebreeuwse woord voor luisteren, kan zowel ‘horen’ en ‘aandachtig luisteren’ als ‘gehoorzamen’ betekenen. Deze formule is bovenal een uitdrukking van het verlangen om inzicht te krijgen in het goddelijke plan met ons leven.
Roeping begint als een zaadje
We hebben de neiging om roeping als iets groots te beschouwen, maar het voorbeeld van Samuel toont dat roeping klein begint. Datzelfde zien we in de evangeliën. Jezus riep de apostelen terwijl ze bezig waren met alledaagse taken, zoals het uitwerpen van hun netten. Hij koos gewone vissers uit die niets groots of spectaculairs te bieden hadden. Hun avontuur begon simpelweg met de juiste mindset om een hogere roepstem te volgen.
Geloven wij dat God ook vandaag nog mensen roept? Vaak onderschatten we onze eigen capaciteiten en die van anderen, maar vergeten we de enorme mogelijkheden die erin besloten liggen als we ze voeden en de juiste omgeving geven. Zoals Samuel uitgroeide tot een grote profeet en de eenvoudige vissers uitgroeiden tot apostelen die geschiedenis schreven, zo zijn ook wij zaadjes met een unieke bestemming. We zijn hier niet zomaar; de Schepper heeft een droom met ieder van ons.
Roeping = priester?
Een vraag die ik van een lezer kreeg, is of ‘roeping’ ook iets anders kan inhouden dan priesterschap. Kan iemand zich ook geroepen voelen om te trouwen en een gezin te stichten? Wat een goede vraag! Hoewel het begrip ‘roeping’ in sommige kerken de loop der tijd aan het priesterschap gekoppeld is geraakt, is roeping in Bijbelse zin inderdaad ruimer. De apostel Paulus zegt:
“We hebben verschillende gaven, onderscheiden naar de genade die ons geschonken is. Wie de gave heeft te profeteren, moet die in overeenstemming met het geloof gebruiken. Wie de gave heeft bijstand te verlenen, moet bijstand verlenen. Wie de gave heeft te onderwijzen, moet onderwijzen.”
Romeinen 12:6-8
Roeping is de roepstem van God om Hem te volgen, onze gaven en talenten te gebruiken voor Zijn glorie, en anderen lief te hebben en te dienen. En ja, dat kan op oneindig veel manieren! Door priester te worden, door een gezin te stichten, door zorg te verlenen, voor de klas te staan, een goede buur te zijn of je als vrijwilliger in te zetten voor mensen in nood. En dat zijn nog maar enkele voorbeelden!
Als er een dieper verlangen in ons hart is dat ons drijft, een innerlijke stem die maar niet wil zwijgen, dan is het misschien tijd om te ontwaken, op te staan en te luisteren.
Ook vandaag klinkt onze naam
Net als Samuel leven ook wij in een wereld waarin profetie zeldzaam is en visie ontbreekt. Juist deze wereld schreeuwt om herstel. Maar veel mensen zijn niet afgestemd op ontvangen. Ze slapen en merken het niet op als het licht rondom hen dooft. Ze missen de diepste connectie met hun Essentie en weten niet waarom ze hier zijn. In plaats van voor een hoger doel te leven, verliezen ze zich in oppervlakkige pleziertjes en materiële bezittingen die slechts tijdelijke vervulling geven. Weer anderen denken te groot over ‘roeping’, als een verheven ideaal dat geen raakvlakken heeft met hun persoonlijke leefwereld.
Maar ook vandaag klinkt onze naam. Misschien niet luid en duidelijk in de nacht, maar zachtjes in onze harten. Misschien niet als een plotselinge openbaring, maar uitgesproken door iemand in nood of als een wegwijzer op ons pad. Ook vandaag roept God mensen, groot en klein. Wat doen wij? Laten wij ons vinden?
Een grotere droom voor deze wereld
Gezegend al wie bereid is zijn blik te richten naar de horizon, en te geloven in een grotere droom voor deze wereld. Een wereld waarin elke dag iets wordt onthuld van de werkelijkheid van onze Schepper. Een wereld waarin we onze dromen, kracht, gerechtigheid, liefde en verbinding kunnen laten schijnen. De lange nacht zal uiteindelijk eindigen en de lentezon zal opkomen.
Laten wij opstaan, elkaars hand reiken en zeggen: “Hineni, hier ben ik.” Laten we deze woorden uitspreken met onze lippen, met heel ons hart, desnoods met woorden. Want het heilige licht dat in ons is ontstoken, mag niet verborgen blijven. Het is bedoeld om te schijnen voor deze wereld en licht te brengen in de duisternis. ✨🕯️
Dit blogartikel is gebaseerd op het tweede deel van mijn preek op zondag 21 januari 2024 in de protestantse kerk van Aalst. Het eerste deel over gebed van Hannah vind je hier.
Geef een reactie