De kracht van het verschil

Vakantieperiodes zijn goed voor ontspanning, maar ze zorgen ook geregeld voor irritaties. Een prille relatie, stroef lopende huwelijken, schoonfamilies, nieuw samengestelde gezinnen, vrienden met botsende karakters: die langverwachte zonvakantie kan relaties lijmen, maar ook op scherp zetten. Mensen verschillen namelijk in veel dingen, maar vooral in hoe ze omgaan met dat wat onbekend en anders is.

“Onbekend maakt onbemind”, zegt een aloud spreekwoord. Maar of we dat zo ervaren, hangt sterk samen met onze persoonlijkheid. De Big Five is een persoonlijkheidsmodel dat vaak wordt gebruikt bij sollicitatieprocedures. Het brengt via vijf hoofddimensies de persoonlijkheid in kaart: extra- of introversie, inschikkelijkheid, (on)zorgvuldigheid,  emotionele stabiliteit, openheid voor ideeën en ervaringen.

Onbekend maakt bemind

Vooral onze openheid voor nieuwe ervaringen bepaalt hoe we omgaan met alles wat afwijkt van het vertrouwde. Voor wie hoog scoort op openheid, is het leven één groot avontuur. “Onbekend maakt bemind”, is het credo van zulke mensen. Zo iemand is nieuwsgierig en droomt ervan nieuwe plaatsen te ontdekken en nieuwe wegen te  proberen. Verloopt alles niet volgens schema? Geen probleem, dan maak je toch gewoon een nieuw schema?

Onbekend maakt onbemind (of zelfs ontstemd)

Wie laag scoort, hecht meer waarde aan het vertrouwde. Zulke mensen houden van vaste routines, dagschema’s, plaatsen, restaurants en activiteiten. Als schema’s op het laatste moment worden omgegooid, gaan ze mopperen, worden ze boos of chagrijnig. Dat gedrag stelt de flexibele partner of vriend voor vraagtekens. Waarom zou je überhaupt de illusie koesteren dat het leven zich moest gedragen zoals jij wil? De flexibele geest zwijgt, ergert zich aan de ergernis van de ander, of wringt zich in allerlei bochten om verdere fricties te voorkomen, en verliest daarmee een stukje van zijn of haar spontaniteit.

Avonturiers en gewoontedieren

Tijdens veel vakanties komt de kloof tussen avonturiers en comfort- en gewoontezoekers op scherp te staan. Terwijl de één ervan droomt onbekende wateren op te zoeken, wil de ander elke avond hetzelfde biertje drinken bij zijn vertrouwde café. Soms lijkt de kloof te groot voor een compromis. Toch bieden vakanties ons juist een unieke kans.

“Dit is Mijn gebod, dat jullie elkaar liefhebben zoals Ik jullie heb liefgehad”, luidt het gebod van Jezus in het Johannesevangelie. Vakantie is bij uitstek een kans om weer even terug te keren naar die woorden, die ons ook vandaag uitdagen. Liefhebben vergt weinig kunst en oefening als je elkaar feilloos aanvoelt en twee handen op één buik bent. Maar sommige mensen maken het ons moeilijker. Bijvoorbeeld door onze vertrouwdheden om te gooien, of een rem te zetten op onze spontaniteit en onze vrije geest.

Groot geschenk

Vakantie daagt ons uit om eens constructief stil te staan bij het verschil. Wat is het nu precies dat de ander zo anders maakt? En wat is de waarde van dat verschil, hoe kunnen we het een plek geven in onze relaties, teams en vriendschappen? De uitdaging is om verschillen niet te zien als een persoonlijke bedreiging, maar als een verrijking.

Juist de mensen die het meest van ons verschillen, kunnen achteraf een groot geschenk blijken. Uitgerekend zij kunnen ons het meest leren over de veelkleurigheid van Gods liefde, en niet in de laatste plaats over onszelf.

Foto door Andrea Piacquadio op Pexels.com

Een verkorte versie van dit artikel verschijnt in augustus 2022 in maandblad Reveil.

Het weerbarstige kruis

Preek van pastor Sigfrido Hérnandez

Laten we vandaag eens beginnen met een gewaagde vraag. Wat zou je doen als je wist dat je morgen zou sterven? Zou je je in huis opsluiten om te rouwen over je lot? Zou je naar buiten gaan om je nog even te amuseren, en te genieten als nooit tevoren? Zou je nog samen willen zijn met je familie om afscheid te nemen? Het Johannesevangelie (13, 13-35) beschrijft de laatste dagen uit het leven van Jezus, en Zijn woorden bij het Laatste Avondmaal.

Gebod

Wat doet Jezus als Hij weet dat Zijn laatste uur gekomen is?

  • Hij geeft een afscheidsrede;
  • Hij spreekt liefdevolle woorden aan degenen die Hij liefheeft;
  • Hij troost hen in hun toekomende verdriet;
  • Hij geeft Zijn leerlingen bemoedigende woorden mee zodat ze weer verder kunnen;
  • En – hoe kan het ook anders – Hij komt met een gebod.

Wat opvalt, is dat Jezus zoekt naar het juiste moment en naar de juiste sfeer. Want wanneer geeft Hij Zijn leerlingen dat gebod? Als de verrader, die onder hen is maar niet een van hen, vertrokken is. De toespraak is blijkbaar te belangrijk om door een verrader te worden gehoord. Wat we niet mogen vergeten, is dat Jezus’ woorden niet die van een dode zijn, maar van Iemand die eeuwig leeft. Zijn missie is om voor eeuwig glorie te brengen aan zijn Vader. Dat is een van de dingen waar het kruis voor staat.

1. Glorie van God

Wat is de glorie van God? Dat is de uiterlijke manifestatie van Gods natuur. Het is als God met ons communiceert over wie Hij is; als Hij ons iets van Zijn goddelijke eigenschappen laat zien.

In Exodus 33:18 vraagt Mozes: “Toon mij nu uw heerlijkheid”. Hoe manifesteert God Zijn glorie? In Exodus 34, 5-7 lezen we hoe de Heer neerdaalt in een wolk, naast Mozes komt staan en de naam van God proclameert. Die naam is een samenvatting van alles wat God is, dat wil zeggen: van al Zijn eigenschappen: sterk, barmhartig, genadig, langzaam tot toorn en groot in goedertierenheid, waarheid, en vergevingsgezindheid.

De glorie van God is oneindig, wij kunnen haar niet bevatten. We kunnen er alleen maar iets van proberen te grijpen in menselijke bewoordingen.

Bevreemdend

Het heeft iets pijnlijks om het weerbarstige kruis, een marteling en executie te associëren met Gods glorie. Dat is bevreemdend en ongemakkelijk. Het vergt een inspanning om te begrijpen wat Jezus bedoelt als Hij zegt dat aan het kruis de Vader en de Zoon worden verheerlijkt.
.
God verheerlijkte de Zoon door Zijn opstanding, door Hem vrij te spreken van alle hoon en spot die tegen Hem uitgesproken waren. En ook door zijn Hemelvaart; door Hem te plaatsen aan de rechterhand van de Eeuwige.

Foto door Michael Morse op Pexels.com

2. Hart van God

Het kruis openbaart het hart van God. Het onthult Zijn liefde; zelfs de verrader heeft een plaats aan Gods tafel. En later, toen de mensen Jezus pijnigden, verwondden en kruisigden, sprak Hij: “Vader, vergeef het hen, want ze weten niet wat ze doen!”

Jezus stierf opdat God de gehele mensheid zou vergeven.

Hoe gaan wij om met de mensen die ons haten, met degenen die niet uit zijn op ons welzijn? Vermijden we ze? Marginaliseren we ze?

3. Bevrijding

Het kruis staat voor bevrijding. Zoals we zagen, openbaart Jezus Zijn liefde en mededogen met de gevallen mens. Zijn macht aan het kruis verslaat het kwaad. Zo bevrijdt hij de zielen van hen die door de zonde tot slaaf gemaakt zijn, van de duisternis. Als we ons bekeren van onze overtredingen en in Christus geloven, worden we overgebracht naar het Koninkrijk van Zijn geliefde Zoon.

4. Goddelijke wijsheid

Het kruis getuigt tevens van de goddelijke wijsheid. Geen enkele rechter zou een overtreder rechtvaardigen of een rechtvaardige veroordelen, maar in de Romeinenbrief van de apostel Paulus lezen we dat God de overtreder rechtvaardigt.

Stel dat wij er in de rechtbank getuige van zijn hoe een wetsovertreder wordt vrijgesproken. Zouden we niet verontwaardigd zijn en zeggen dat de rechter onrechtvaardig handelt? Toch is dat precies wat God heeft gedaan. Aan het kruis veroordeelt Hij Zijn eigen Zoon zodat u en ik kunnen worden vrijgepleit. En dat is geen onrechtvaardigheid. Alles wat u en ik schuldig waren, is afbetaald aan het kruis.

5. Trouw van God

Aan het kruis zien we de trouw van God. Alle beloften uit het Oude Testament komen er tot vervulling: de belofte aan Abraham, aan David, aan de profeten en anderen. God is trouw aan Zijn beloften. Het kruis is het ultieme voorbeeld van wat het betekent om God glorie te geven: Jezus geeft alles.

Hoewel de discipelen de betekenis daarvan tijdens de kruisiging nog niet goed begrijpen, zal die uiteindelijk tot ze doordringen als ze getuige zijn geweest van de opstanding, de hemelvaart en de komst van de Heilige Geest.

6. Belofte

Anticiperend op het verdriet en de pijn van de verlatenheid, troost Jezus Zijn discipelen door te zeggen: “Hijitos… kindertjes”. Hij spreekt woorden van troost en genegenheid, en benadrukt dat hun naderende afscheid maar tijdelijk is.

“Jullie zullen Mij zoeken, maar niet vinden”, zegt Jezus in Johannes 8, en: “Waar Ik naartoe ga, daar kunnen jullie niet komen”. Daarmee bedoelt Hij dat Hij de weg naar de redding der mensheid alleen moet bewandelen. Later verduidelijkt Jezus: “Waar ik heenga, daar kunnen jullie niet komen. Maar jullie zullen later komen”. Met die woorden belooft Hij een plaats te zullen bereiden voor ons, zodat we eens zullen zijn waar Hij is.

7. Liefde

In Johannes 13, 34-35 speekt Jezus van een nieuw gebod:

“Een nieuw gebod geef Ik u, dat gij elkander liefhebt; gelijk Ik u liefgehad heb, dat gij ook elkander liefhebt”

Waarom noemt Hij dat nieuw? In Leviticus 19:18 staat immers ook al geschreven: “Heb je naaste lief als je zelf”. Schijnbaar waren de mensen die opdracht uit het Oude Testament vergeten. In plaats van voor elkaar te zorgen, waren de relaties onder elkaar niet zo goed meer. Hoewel hun eerste bekommernis was elkaar lief te hebben, maakten ze zich vooral druk over de vraag wie de grootste onder hen was en wie aan de rechterhand van Jezus mocht zitten.

Heb elkaar lief zoals Ik jullie heb liefgehad. We moeten dat keer op keer onthouden. Soms vergeten we onderweg wat het betekent om elkaar lief te hebben. We passen ons aan, we vergeten goed voor onze vijanden te zijn en we bewaren onze genegenheid voor onze vrienden. Wat is daar bijzonder aan? Mijn wederhelft zei eens tegen me: “liefdadigheid is niet een gunst verlenen aan iemand die iets kan teruggeven, liefdadigheid is iets geven aan iemand van wie je weet dat hij of zij niets kan teruggeven”.

Foto door Afta Putta Gunawan op Pexels.com

Liefde is ook gehoorzaamheid

Het is goed om voor elkaar te bidden, maar soms vergeten we het praktische deel van de naastenliefde. Dat is dat we het goede doen, zelfs voor onze vijanden. Het nieuwe gebod “Zoals ik jullie heb liefgehad” weerspiegelt de kwaliteit van Jezus’ liefde voor ons. Uit onze liefde moet de liefde van Christus blijken, en die is van een ander niveau.

Lieg niet, steel niet, leg geen vals getuigenis af, gebiedt het Oude Testament. Waarom? Jezus Christus maakt duidelijk dat het om een opdracht gaat: de liefde steelt niet, ze legt geen vals getuigenis af tegen je naaste; de liefde is van een hoger niveau dan regels en geboden.

Dat wil niet zeggen dat de wet niet goed is. De geboden zijn goed en rechtvaardig; de wet houdt ons een spiegel voor waarin wij onszelf zien zoals we zijn. Maar de liefde is de reden waarom Christus Zijn leven gaf aan het kruis. Voor de liefde voor jou en mij. Liefde verandert relaties; het goede wordt niet langer louter uit gehoorzaamheid gedaan. Het wordt gedaan uit liefde, en liefde is ook gehoorzaamheid.

De uitdaging aan jou en mij is hoe we onze naaste praktisch lief kunnen hebben. Hoe houdt God van ons? Laat Hij ons alleen? Maakt het Hem niet uit of we te eten eten hebben? Laat Hij ons naakt achter? Laat Hij ons achter zonder dak boven ons hoofd? Laat Hij ons in de steek op momenten dat wij Hem nodig hebben? Die vragen moeten we voor onszelf beantwoorden.

En onthoud dit: waaraan zal iedereen zien dat we Gods leerlingen zijn? Aan ons fundamentalisme? Door ons te gedragen als betweterige farizeeërs? Niets van dat alles, “aan jullie liefde voor elkaar zal iedereen zien dat jullie Mijn leerlingen zijn” zegt Johannes 13:35.

Liefhebben, elke dag opnieuw

Nu even terug naar de vraag waarmee we begonnen zijn. Wat zou je doen als je wist dat je morgen ging sterven? Ik denk dat we moeten liefhebben zoals Christus ons heeft liefgehad; zo opofferend. Maar Christus daagt ons uit om dat niet alleen te doen aan het einde van ons leven, maar elke dag opnieuw.

Moge God ons helpen zodat Zijn liefde zich manifesteert door ieder van ons.

Foto door Ketut Subiyanto op Pexels.com

Dit is de Nederlandse vertaling van de Spaanstalige preek die op 15 mei 2022 gezamenlijk (in twee talen) werd gehouden door Sigfrido Hérnandez, Lianne de Oude en Kelly Keasberry in protestantse kerk De Brabantse Olijfberg in Antwerpen.