De schoonheidsgeheimen van Audrey Hepburn

Tijdens haar leven kreeg de beroemde actrice Audrey Hepburn (1939-1993) herhaaldelijk de vraag naar haar schoonheidsgeheim. Ze schreef er een tekst over, die op haar begrafenis werd voorgelezen. Dit is de wijsheid die Audrey Hepburn de wereld naliet.

Om aantrekkelijke lippen te krijgen: spreek zoete woorden.

Voor een mooie blik: zoek naar de goede kant van mensen.

Voor een slank figuur: deel je eten met de hongerigen.

Voor mooi haar: laat een kind er eenmaal per dag met de vingers doorheen gaan.

Zo krijg je een mooie houding: loop rechtop, wetend dat je nooit alleen bent, want degenen die van je houden begeleiden je.

Mensen – meer dan objecten – hebben behoefte aan herstel, koestering, bemoediging, waardering en redding; geef nooit iemand op.

Onthoud dat als je een hand nodig hebt, je er twee zult vinden, aan het uiteinde van elke arm één. Bij het ouder worden zul je ontdekken waarom je twee handen hebt gekregen: één om jezelf te helpen, de tweede om anderen te helpen.

De schoonheid van een vrouw schuilt niet in de kleren die ze draagt, in haar gezicht of in haar haarstijl. De schoonheid van een vrouw wordt zichtbaar in haar ogen, want dat is de deur die opengaat naar haar hart, de bron van haar liefde. De schoonheid van een vrouw schuilt niet in haar make-up, maar de ware schoonheid in een vrouw wordt weerspiegeld in haar ziel. Het is de tederheid waarmee ze liefde geeft, de uitdrukking van haar diepste passie.

De schoonheid van een vrouw groeit door de jaren heen.

Nooit te klein om grote dingen te doen

Een nieuw jaar staat voor de deur. Meestal is dat een tijd van verwachting en goede voornemens. Dit jaar ligt dat voor veel mensen wat anders. Is het niet een oncontroleerbaar virus dat onze plannen op losse schroeven zet, dan wel een wereld die steeds meer onbestuurbaar lijkt. In zo’n wereld slaat bij veel mensen de machteloosheid toe. Of zouden we heel misschien toch het verschil kunnen maken?

Nadat Elias en zijn familie hun land waren ontvlucht, kwamen ze terecht in een sociale huurwoning. In de ogen van velen waren ze een model-vluchtelingengezin. Elias begon als zelfstandige en al vrij snel stroomden de opdrachten binnen; na een moeilijke start lachte het leven hem toe.

Polarisatie

Tot die bewuste avond. Elias wandelde over het station, toen een groep jongens “Merry Christmas” begon te roepen. Maar hij was in gedachten verzonken, dus hij antwoordde niet. Plots hoorde hij roepen: “Jood!” Van wat er vervolgens gebeurde, herinnert hij zich weinig meer. Behalve dat hij op de grond lag; zijn bril gebroken en zijn gezicht deed pijn.

“Helemaal onbegrijpelijk is het niet”, reageerde iemand. “Kijk wat er in Israël gebeurt. Kijk hoe Palestijnen uit hun huizen worden gezet. Kijk hoe Netanjahu bezig is, kijk hoe polarisatie de mensen tot op het bot verdeelt, zou daar iets anders uit kunnen voortkomen dan haat?”

Elias betaalde die nacht in december de prijs voor een giftige onderstroom die samenlevingen doortrekt en die mensen, volkeren, talen en naties tot op het bot verdeelt.

Foto door Pixabay op Pexels.com

Zal er ooit vrede komen? Dat is waarschijnlijk ook de vraag die het volk Israël zich stelde in de tijd van de profeet Micha. Het was de achtste eeuw voor Christus en Israël werd aangevallen door de Assyriërs. Een groot deel van de inwoners van Samaria werd in ballingschap afgevoerd. Maar ook de latere ballingschap van de stammen Juda en Benjamin lag al in het verschiet.

Realist

Veel mensen maken zich druk over het lot van de wereld. Toen ik eens over “hoop” preekte, zei iemand: “Ik wil het graag geloven; het klinkt te mooi om waar te zijn. Maar ik ben een realist. De meeste politici zijn niet te vertrouwen en zijn er alleen maar op uit hun eigen zakken te vullen. En de meeste mensen handelen puur uit egoïsme. “

Oprechte politici daargelaten, heeft macht inderdaad nogal eens een aantrekkingskracht op personen met zelfzuchtige motieven. Dat is een patroon dat de geschiedenis kleurt, en dat we ook door de Bijbel heen voortdurend tegenkomen:

  • Wie stond David naar het leven en was vastbesloten hem te doden? Koning Saul.
  • Wie gaf na de geboorte van Jezus opdracht tot de kindermoord? Koning Herodes de Grote.
  • Wie gaf uiteindelijk de opdracht voor de executie van Jezus Christus? De Romeinse prefect Pontius Pilatus.
Foto door Akil Mazumder op Pexels.com

Be the change

De realiteit is inderdaad vaak allesbehalve een wereld van rozengeur en maneschijn. Toch valt er van een realisme dat zich focust op de macht en dat de eigen verantwoordelijkheid minimaliseert, weinig heil te verwachten. Waarom? Een parabel om dat te illustreren:

Twee mensen komen aan het eind van hun leven aan de hemelpoort. Ze krijgen allebei de vraag om hun goede daden in te leveren.

De eerste overhandigt een keurig lijstje. De aartsengel kijkt en zegt:  “Goed gedaan, de aarde is een donkere plaats maar je hebt je hart niet laten verduisteren maar het licht aangestoken waar dat ook maar kon. Ga in tot het feest van de Eeuwige”.

Dan komt de tweede. Die rolt een lang papier uit. Daarop staan niet zijn eigen daden vermeld, maar alle misstappen van machthebbers en politici. “Zo, kijk eens!”, zegt hij tegen de engel. “Dit zijn de mensen die de aarde hadden moeten veranderen, en zij hebben het niet gedaan!”

De engel neemt het papier aan, maar tot de verbazing  van de man scheurt hij het door midden. Dan kijkt hij op en vraagt: “En wat heb jij zelf gedaan om de wereld een stukje mooier te maken?”

parabel

Het is heel menselijk op te kijken naar hoge bomen. Maar verandering begint in de Bijbel meestal in het klein. Bij een nietig zaadje, dat gemakkelijk over het hoofd wordt gezien, maar een enorme groeikracht in zich draagt. Be the change you want in this world, zei Mahatma Ghandi. God heeft deze wereld handen en voeten gegeven, en die handen en voeten, dat zijn wij.

In Micha begint de verandering bij een klein en nietig volk. In de Targum, een vrije, interpreterende vertaling van het Oude Testament in het Aramees, lezen we:

“En jij, Bethlehem Efrata, te klein was je om geteld te worden onder de duizenden van het huis van Juda; uit jou zal voor Mij de Messias uitgaan, om over Israël machthebber te zijn, en wiens naam reeds in de dagen van weleer werd genoemd.”

Micha 5,1 (vertaling door Atze Landman)

De joden zien in het kind dat wordt aangekondigd, en dat het vervallen huis van David zal herbouwen, een belofte van de komst van de Messias. Christenen zien de tekst als een voorafspiegeling van de geboorte van Jezus Christus, over wie in Efeziërs 2:14 vermeld staat: “Want hij is onze vrede”.

Gemeenschappelijk voor beide volkeren is het geloof in een Messias die, ondanks alle spanningen op aarde, een bron van vrede en verzoening zal zijn voor allen die in Hem geloven. Gemeenschappelijk is ook, dat die vrede klein begint.

Foto door Marcus Aurelius op Pexels.com

Magnificat

Het Lucasevangelie vertelt hoe Maria tijdens haar zwangerschap van Jezus, het loflied Magnificat uitspreekt.

Hoog verheft nu mijn ziel de Heer, verrukt is mijn geest om God, mijn Verlosser, Zijn keus viel op zijn eenvoudige dienstmaagd, van nu af prijst ieder geslacht mij zalig.

Wonderbaar is het wat Hij mij deed, de Machtige, groot is Zijn Naam! Barmhartig is Hij tot in lengte van dagen voor ieder die Hem erkent.

Hij doet zich gelden met krachtige arm, vermetelen drijft hij uiteen, machtigen haalt Hij omlaag van hun troon, eenvoudigen brengt Hij tot aanzien; behoeftigen schenkt Hij overvloed, maar rijken gaan heen met lege handen.

Hij trekt zich Zijn dienaar Israël aan, Zijn milde erbarming indachtig; zoals Hij de vaderen heeft beloofd, voor Abraham en zijn geslacht voor altijd.

magnificat

Slavenmoraal

Het Magnificat bevat diverse verwijzingen naar een maatschappelijke orde die wordt omgekeerd: machtigen worden van de troon gestoten, eenvoudigen krijgen aanzien, behoeftigen krijgen overvloed.

De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche kon zich vreselijk opwinden over die, zoals hij het noemde, “slavenmoraal” van het christendom. Want een lijdende, stervende man aan het kruis als symbool, welke godsdienst verzint zoiets? En dat voortdurende appel op zorg voor de zwakken? Nietzsche noemde het een “antimoraal”, want in strijd met de natuurlijke evolutie van de mens; de survival of the fittest.

Maar juist in die onverwachte baby van twee hoogbejaarde ouders school een enorme groeikracht. En zes maanden na de geboorte van Johannes de Doper kwam Jezus, al even onverwacht; een omstreden kind, een baby zonder gehuwde ouders; een kind zonder babykamer of zelfs maar een dak boven zijn hoofd. Uitgerekend Hij groeide uit tot de basis van 2.000 jaar christendom, de grootste godsdienst wereldwijd met nog altijd 2,2 miljard volgelingen.

Kracht in zwakheid

Zeg eens eerlijk: denk jij ook weleens dat je ergens te klein of te onbeduidend voor bent? Hoe vaak zeggen we niet: “Nee hoor, dat kan ik niet”, of: “Laat dat maar over aan iemand anders, die dat beter weet”. Maar de Bijbel zegt: juist als je zwak bent, ben je sterk, “de kracht openbaart zich eerst ten volle in zwakheid”.

Maria was een eenvoudige dienstmaagd, Johannes de Doper een kleine baby; Jezus een vluchtelingenkind in armoede. Zij allen maakten een groot verschil. Dat alles toont dat overweldigend leven niet bij een reusachtige boom begint, maar bij dat ene kleine zaadje.

Foto door Nita op Pexels.com

Omgaan met verschillen

Intussen leven we nog altijd in een wereld waar niet iedereen ‘s avonds veilig over straat kan. Waar kinderen worden gepest, mensen met een handicap worden afgewezen, waarin uitsluiting dreigt voor wie op de  een of andere manier niet aan de norm voldoet. Waar de verschillen die ons hadden kunnen verrijken, worden uitvergroot en tegenover elkaar geplaatst.

Zal er in zo’n wereld ooit vrede zijn? Zowel Micha als Lucas leren ons dat haat en oorlog niet het laatste woord krijgen. Dat juist de aardedonkere nacht de setting is waar het Licht krachtig kan doorbreken. En dat Gods liefde zich niet beperkt tot een toekomend heil, maar dat wij – jij en ik – daar vandaag al een kiem van in ons dragen.

Meer dan een anonieme kracht

Grote dingen beginnen klein en kwetsbaar, dát is het Koninkrijk van God. Als we wandelen in de geest van Christus, moeten we niet de fout maken te min over onszelf te denken. Heb je ooit een steentje in het water gegooid, dan heb je vast ontdekt dat een minimale kiezelsteen de rivier significant kan veranderen. Evenzo kan het zwakste schijnsel een donkere kamer verlichten, en kan zelfs het kleinste vlammetje een bos in brand zetten.

De Bijbel toont bovenal een God die zoveel meer is dan slechts een anonieme kracht in het universum. Het Nieuwe Testament verhaalt hoe Hij in Jezus Christus op een zeer persoonlijke manier naar ons toe is gekomen. Door mens te worden en mee te lijden met Zijn schepping, werd Zijn overweldigende liefde openbaar. Zou een God die Liefde is, niet geraakt worden als een onschuldige jongen in elkaar wordt geslagen? Zou Hij niet om jongeren rouwen in wiens harten haat en radicalisme heeft postgevat, zoals een Vader om zijn kind?

De reden dat God zo geduldig blijft, zwijgend in Zijn liefde, misschien zijn wij dat wel. Zolang er nog altijd mensen zijn die in staat zijn het verschil te maken; idealisten en hervormers die de kiem van de Liefde in zich dragen, is de wereld niet verloren. Zolang er mensen zijn die het Licht van Christus in hun hart blijven dragen en uitdragen, is er hoop.

Wat als één jongen het lef had gehad om op te staan voor Elias? Wat als hij, elk gevaar trotserend, een vuist had durven maken voor broederschap? De wereld zou er vandaag toch een tikkeltje mooier hebben uitgezien.

Wat anderen ook zeggen, je bent nooit te klein om grote dingen te doen.

Foto door fauxels op Pexels.com

Meer lezen?

  • Micha 5, 1-6
  • Lucas 1, 39-80

Deze preek voor de vierde zondag van Advent werd geschreven voor de Protestantse Kerk te Vilvoorde op 18 december 2021.

Harteloos christendom

Een ontwikkeling die de wereld raakt, is de opkomst van een harteloos christendom. Vlaams Belang-partijvoorzitter Tom Van Grieken stelt het blanke en het christendom op één lijn, de hardvochtige Hongaarse premier Victor Orbán noemt zich de “meest christelijke en dus meest Europese der Europeanen”. Dat zijn nog maar enkele voorbeelden.

Niet alleen onder rechtse politici, maar ook in kerken grijpt het harteloze christendom om zich heen. De wereld lijkt te wemelen van de zelfverklaarde “Bijbelgetrouwe” christenen die hun hand er niet voor omdraaien anderen te demoniseren. De vijand, dat zijn de linkse politici, de liberalen, homo’s, vrouwelijke predikanten, de elite, andersgelovigen of -denkenden, atheïsten, evolutionisten. De Franse filosoof Jean-Paul Sartre zei het al: “L’enfer, c’est les autres“. De hel, dat zijn de anderen.

Atheïsten

Toen theoloog Rob Allaert zich in een discussie afvroeg hoe je atheïst wordt, antwoordde historicus Jan De Zutter: “Voor het godsbeeld dat er werd ingeramd op de scholen en in de kerken, mogen katholieken wel enige verantwoordelijkheid nemen. Je kweekt de atheïsten die je verdient. Het helpt ook niet als vandaag massagraven met inheemse kinderen ontdekt worden in Canada, nadat de afgelopen jaren duidelijk werd dat priesters, paters en nonnen tienduizenden kinderen seksueel misbruikt hebben. Ik neem het handjevol integere katholieken dat ik ken, niets kwalijk. Maar het is uiteraard wel een feit, dat ertoe bijdraagt dat veel mensen – geheel en al terecht – gillend weglopen en atheïst worden.”

“Je kweekt de atheïsten die je verdient.”

Jan De Zutter

Omdat België een katholiek land is, focuste De Zutter zich op katholieken. Maar dat wil natuurlijk natuurlijk niet zeggen dat andere christenen geen olie op het atheïstische vuur gooien. De voorbije maanden sprak ik enkele gedesillusioneerde ex-leden van een megakerk in het Nederlandse Utrecht, die door hun leiders onder druk waren gezet om de coronamaatregelen te negeren en een stem uit te brengen op de extreemrechtse partij Forum voor Democratie. Voor hun verhaal, bedenkingen of gedachten was geen enkele aandacht, laat staan respect. Toen deze mensen gedesillusioneerd de kerk verlieten, verloren ze nagenoeg al hun vrienden en geliefden. Er zat niets anders op dan hun verlies in stilte te dragen. Als ik me een harteloos christendom moet voorstellen, is dat een schoolvoorbeeld.

In de rede over de laatste dingen voorspelde Jezus dat wanneer de wetteloosheid toeneemt, bij velen de liefde zal bekoelen. Een duidelijke tekst, maar het probleem is dat die bij veel christenen niet direct oproept tot zelfreflectie. Hoe vaak menen gelovigen niet God aan hun zijde te hebben? De liefdelozen en de wettelozen, dat zijn toch vooral de anderen. De ongelovigen, of op zijn minst degenen met wie we het niet eens zijn.

Grootste gebod

Toen een wetgeleerde Jezus vroeg: “Meester, wat is het grote gebod in de wet?”, antwoordde Jezus het volgende:

“Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en heel uw ziel en met heel uw verstand. Dit is het grote en eerste gebod.

Het tweede gebod is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf.

Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de profeten staat.”

Mattheüs 22, 37-40

Wat maakt dat het christendom na 2.000 jaar in het Westen zo snel aan geloofwaardigheid verliest? Het zijn niet alleen de ontdekkingen van de wetenschap, want hoewel de wetenschap verklaart hoe dingen werken, plaatst religie de wereld in een zingevingsperspectief en verklaart waartoe ze werken. Religie en wetenschap hoeven elkaar niet te bijten; religie en moderniteit evenmin. Nee, de kloof die zich aftekent, is van een andere orde.

Farizeïsme in een nieuw jasje

Het oprukkende cultuurchristendom en fundamentalisme getuigen van een diepe kloof tussen enerzijds religieuze ideologie, en anderzijds een christelijke spiritualiteit, door liefde werkende. Toen ik als 18-jarige religieuze zoeker voor het eerst kennismaakte met het christendom, was ik mij nog niet bewust van die tweedeling. Evenmin wist ik van de veelheid aan kerken, bewegingen en theologieën. In mijn naïviteit meende ik dat het aanvaarden van het kruisoffer van Jezus Christus volstond om de mens voorgoed te verbinden met Gods universele liefde.

Niets blijkt minder waar. We kunnen met onze mond belijden dat Jezus onze Heer is, terwijl ons hart verre van Hem is. In dat geval verschillen we nauwelijks van de Schriftgeleerden en Farizeeën. Hun brein liep over van religieuze kennis en theorieën, maar die kennis was nooit naar hun hart gezakt. En in plaats van haar te delen tot opbouw van de wereld en hun naaste, gebruikten de Farizeeën die kennis om hun trots te voeden en er anderen mee de loef af te steken. Ze waren er meesters in anderen langs de meetlat van het eigen gelijk te leggen, maar ze vergaten om lief te hebben.

Bijna-doodervaring

Ene Ankie S. vertelde me over haar bijna-doodervaring. Voorheen was ze net als veel andere christenen bezig geweest met het naleven van een religie en ideologie. Tijdens haar bijna-doodervaring zag ze plots dat uitgerekend gelovigen die beter hadden moeten weten – Jezus had voor hen immers Gods Liefde belichaamd – met kille en veroordelende harten door het leven waren gegaan. Na hun dood werden deze mensen getroffen door het oordeel dat ze over anderen hadden uitgestort.

Woorden als messteken, uit de context gerukte Bijbelteksten, manipulatie en machtsmisbruik: dat alles ligt op de loer als christenen zich focussen op de letter, terwijl ze voorbijgaan aan de ware essentie van Gods onderricht: liefde.

“De liefde vergaat nimmermeer, maar profetieën, zij zullen afgedaan hebben, tongen, zij zullen verstommen, kennis, zij zal afgedaan hebben.

Zo blijven dan: geloof, hoop en liefde, maar de meeste van deze is de liefde.”

1 Corinthiërs 13

Als de Bijbel ons iets wil leren, dan is het bovenal dat God liefde is; een Liefde die ook op Aarde het laatste woord moet (en zal) krijgen. Dát is een christendom dat ook vandaag niets aan zeggingskracht verloren is. Een spiritualiteit die niet verdeelt maar verbindt; die niet vernietigt of verwondt, maar heelt en herstelt; niet heerst maar dient.

Het is tijd om onze ideologieën te begraven en weer in de voetsporen van Jezus te treden.

Foto door Rodolfo Clix op Pexels.com

Meer lezen?

  • Een goede studie over de Liefde in Romeinen 13 is hier te vinden.
  • Corinthiërs 13 (over de liefde).
  • Mattheüs 22 (rede over de laatste dingen).
  • Tertio over radicaal rechts en cultuurchristendom.
  • Webinar Christendom en radicaal rechts van Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen (UCSIA) in samenwerking met Tertio.

Dankbaarheid als levenshouding

Een man sleepte zich jarenlang met tegenzin naar zijn werkgever. Toen een vriend vroeg waarom hij geen andere baan zocht, antwoordde hij: “Als ik straks met pensioen ben en in Spanje kan overwinteren, dan zal ik gelukkig zijn”. Zover kwam het echter nooit. Nog voordat de man de pensioengerechtigde leeftijd bereikte, stierf hij aan een hartaanval.

Een vrouw klaagde dat ze van haar tweelingzus vervreemd was geraakt. “Als mijn zus me eindelijk eens zou begrijpen”, zei ze, “dan zou ik me heel wat beter voelen”. Ze stak er al haar energie in om de vervreemding op te lossen. Vergeefs. Telkens als ze van een verjaardag terugkeerde, voelde ze zich gefrustreerd en onbegrepen.

Als ik maar…

Waarom gaan zoveel mensen onvoldaan door het leven? Waarom lijkt het soms alsof het geluk steevast anderen treft, maar aan jouw voordeur voorbijgaat? Een belangrijke oorzaak schuilt in ons denken. We zijn vaak geneigd te denken in “als ik maar”-constructies. Misschien herken je er wel een paar bij jezelf:

  • Als ik maar een partner heb, dan zal ik nooit meer eenzaam zijn.
  • Als ik maar een kind heb, heeft mijn leven zin.
  • Als ik maar de lotto win, dan is het gedaan met mijn zorgen.
  • Als mijn familie me maar begreep, dan zou ik gelukkig zijn.
  • Als ik maar met pensioen ben, kan ik mijn dromen waarmaken.

Frustraties ontstaan wanneer die verlangens niet worden vervuld. Veel mensen strijden en vechten, maar krijgen niet wat ze willen. De oorzaak? Hun wil richt zich op de verkeerde dingen. In plaats van te genieten van het hier en nu en te anticiperen op de mogelijkheden die God schenkt, koesteren ze onhaalbare idealen. Daardoor raken ze gefocust op wat er niet is, en verliezen ze de mooie kanten van het leven uit het oog.

Dankbaarheid als levenshouding

Hoe richten we onze wil wél op wat geluk oplevert? Uit het Nieuwe Testament, maar ook uit Spreuken en de Psalmen, komt een belangrijke sleutel naar voren.

Wees over niets bezorgd, maar vraag God wat u nodig hebt en dank hem in al uw gebeden. Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, uw hart en gedachten in Jezus Christus bewaren.

Filippenzen 4, 6-7

Wees altijd verheugd, bid onophoudelijk, dank God onder alle omstandigheden, want dat is wat hij van u, die één is met Jezus Christus, verlangt.

1 Thessalonicenzen 5, 16-18

Het zaadje dat je leven een positieve wending kan geven, heet dankbaarheid. Daarbij gaat het niet om dankbaarheid als eenmalige daad, maar als levenshouding.

Het rotsblok vervreemding

Laten we eens terugkeren naar de vrouw aan het begin van dit verhaal. Omdat ze zich onbegrepen voelde door haar tweelingzus, ging ze gefrustreerd door het leven. De voorwaarden die ze stelde aan het geluk, werden niet vervuld.

Op een dag besloot de vrouw te gaan wandelen. Aanvankelijk werden haar gedachten beheerst door zorgen en ergernissen. Maar terwijl ze liep, merkte deze vrouw dat de donkere wolk boven haar hoofd geleidelijk oploste. De zon brak door en haar oog viel op een veld met wilde bloemen. Terwijl ze de verschillende kleuren en soorten bewonderde, begon haar iets te dagen.

“Anderen zijn niet zoals ik, en willen niet leven als ik.”

Op dat moment viel er een last van haar schouders. Ze zag dat haar levensgeluk gefocust was geweest op een onhaalbare gedachte: als mijn zus me maar begrijpt. Ze kon dat ideaal blijven koesteren, maar ze kon er ook voor kiezen het los te laten. Ze kon eveneens de beslissing nemen de vervreemding simpelweg te aanvaarden.

De vrouw besefte dat vervreemding onherroepelijk deel uitmaakte van de relatie met haar zus. De symbiose van hun jeugd had plaatsgemaakt voor twee verschillende levenspaden. Maar in plaats van het rotsblok “vervreemding” te aanvaarden, had de vrouw al haar energie gestoken in het verbrijzelen ervan. Dag na dag was ze de steen in gedachten te lijf gegaan, maar ook jaren later was ze nog geen centimeter verder gekomen.

Positieve kanten

Die dag nam de vrouw een moedige beslissing. Ze besloot dankbaar te zijn voor haar zus en voor het levenspad dat ze had gekozen. Algauw merkte de vrouw dat ze zich minder aan kleine dingen stoorde. Door het rotsblok te aanvaarden, zocht ze niet langer erkenning, maar kon ze haar zus geven wat ze zelf zo verlangde: de ruimte om vrijelijk zichzelf te zijn.

Dankbaarheid als levenshouding vereist oefening, maar brengt rust in je leven. Het leert ons niet langer gefocust te zijn op wat niet is, maar te waarderen wat is. En wie zich eenmaal richt op de positieve kanten van het leven, gaat geheid nog veel meer moois zien.

Meer lezen?

  • Klik hier voor 15 Bijbelteksten over dankbaarheid.

Stille Zaterdag

Stille Zaterdag is de dag waarop de stilte neerdaalt. Een dag ook, waarop sommige mensen hun smartphone uitzetten, de afstandsbediening links laten liggen en even de verleiding weerstaan om rond te struinen op sociale media. Stille zaterdag kan bij uitstek een dag zijn om de stilte te omarmen.

Wat komt er in jou op als je aan het woord “stilte” denkt? Denk je aan iets aangenaams, of roept het woord een leegte op die moet worden ingevuld? De stilte kent vele gezichten. Ze kan enerzijds een bron zijn van inspiratie, anderzijds kan ze iets ongemakkelijks hebben. Bijvoorbeeld als er tijdens een gesprek onaangename stiltes vallen.

Pijnlijke stilte

Vandaag bijna 2.000 jaar geleden – volgens wetenschappers op 4 april 33 – daalt er over het landschap van Golgotha een stilte neer. Drie kruisen steken af tegen het ochtendgloren. Ze herinneren aan drie mannen die daar op Goede Vrijdag zijn gekruisigd; Jezus in het midden en aan zijn linker- en rechterzijde een misdadiger. Maar wie het niet weet zou het niet direct vermoeden, want de kruisen staan er verlaten bij. De lichamen zijn eraf gehaald en begraven. Dat van Jezus is binnen de stadsmuren van Jeruzalem gebracht, waar hij een graf kreeg dat werd afgesloten met een steen.

Al vroeg in de morgen is Maria van Magdala daar naartoe getrokken. Haar voetstappen doorbreken de stilte. Een stilte die pijn doet, omdat ze meer dan ooit alleen is met haar rouw en haar laatste gedachten aan hem, haar geliefde Jezus.

Schuldgevoel

In de stilte lijkt hij te herleven. Ze kan hem nog letterlijk voor zich zien als de dag van gisteren. Het geluid van zijn stem en hoe hij aankwam in Jeruzalem, vol verwachting, enthousiast binnengehaald door de mensen. Wat een feest! Maar plots draaiden de gebeurtenissen zich om. Voordat Maria goed en wel besefte wat er gebeurde, werd hij gevangen genomen, gepijnigd, gekruisigd.

Ze stond erbij en keek ernaar. Voor haar ogen werd hij aan het kruis geheven, met spijkers doorboord en begraven. En hoewel ze beseft dat ze niets kon doen, knaagt er toch een schuldgevoel. Heeft ze werkelijk alles gedaan wat in haar vermogen lag? Hoe kan ze in vredesnaam verder leven met de gedachte dat ze heeft staan toekijken terwijl hij daar zijn laatste levensadem uitblies?

Maria kijkt op naar de hemel, kan het nog altijd niet bevatten. Een jongeman waar niets op aan te merken viel, zo vol van idealen en liefde. De wereld leek aan zijn voeten te liggen. Maar hoe reageerde die wereld? De mensen vervolgden hem om zijn ideeën en om zijn mening. Nooit zal Maria zijn stem nog horen, zijn glimlach nog zien. Zwijgend nadert ze het graf, het geschuifel van haar voeten doorbreekt de stilte.

Dan kijkt Maria op, naar de verte, waar het graf opdoemt tegen de gekleurde hemel. En plots ziet ze iets vreemds…

Dit is de helft van de Paaspreek van 4 april 2021 in de Protestantse Gemeente Sluiskil-Philippine-Sas van Gent. Ben je benieuwd naar de rest van het verhaal? Abonneer je op mijn blog en/of lees verder op 4 april.

Geroepen om vrij te zijn

Tijdens het uitwerken van een interview floept er een berichtje binnen. Het blijkt de noodkreet van een vrouw die haar leven binnen luttele weken aan diggelen heeft zien vallen. Jarenlang was ze omringd door gelijkgestemden, vandaag staat ze helemaal alleen. De kerkdeur is achter haar in het slot gevallen.

Het begon allemaal zo mooi. Een hippe stadskerk gevuld met enthousiaste jonge mensen. Geen saaie kerkdiensten maar swingende muziek, opzwepende preken en adembenemende lichtshows. De website ademt verhalen over een levensveranderende liefde. Wie wil daar nu geen onderdeel van zijn?

Maar zoals dat gaat met verliefdheid, vervaagt de betovering. Geleidelijk beginnen er dingen op te vallen. Bij de voordeur ligt dan wel de rode loper uit, maar waar is de achterdeur? En waarom ligt er zoveel nadruk op autoriteit en gehoorzaamheid aan de pastor? De agenda van deze vrouw vulde zich met activiteiten, buren en familieleden werden “vissen” die moesten worden gevangen, van Gods kind werd ze Zijn werknemer. Maar ze beet op haar tong, want wie wil er nu doorgaan voor een zwakke broeder of zuster?

Geestelijke manipulatie kent vele gezichten. In het boek Adieu. Herstel na geestelijk misbruik, hoe pak je dat aan?, stelt psycholoog Elsemarieke Kuiper dat er sprake is van manipulatie als mensen dingen doen tegen hun wil. Bij geestelijke manipulatie zijn er vaak ongeschreven regels die iedere insider kent. Eén daarvan is de “niet over praten”-regel. Ventileer je toch je ongenoegen, dan riskeer je zelf als het probleem te worden gezien. Met als gevolg dat je wordt uitgesloten van het avondmaal, verbannen uit het muziekteam of simpelweg te horen krijgt: “We zullen voor je bidden”.

Dat geestelijk misbruik vaak verhuld gaat onder mooie Bijbelcitaten, maakt het lastig te herkennen. Bezorgde kerkleden duwen vaak hun “niet pluis”-gevoel weg, in de veronderstelling dat het probleem bij hen ligt. Er gebeuren toch immers ook goede dingen? In stilte groeit intussen de geestelijke ademnood. Het boek Ooit evangelisch. De achterdeur van evangelische gemeenten van Karin Timmerman en Otto de Bruijne wemelt van de verhalen van mensen die uiteindelijk het smalle achterdeurtje wisten te vinden. Meestal kostte het hen jaren om hun leven weer op te bouwen.

” Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen.” – Galaten 5, 1

In zijn brief aan de Galaten spreekt de apostel Paulus duidelijke taal. Als christenen zijn we geroepen om vrij te zijn. Als je vrije wil in het gedrang komt, moeten er alarmbellen afgaan. Dan wordt het tijd om ons af te vragen wie we ook weer volgen. Zijn dat menselijke doelstellingen, programma’s en redeneringen, of zijn we bereid het kruis op te nemen en Jezus te volgen? Zijn weg voerde niet langs de spotlights, maar door een eenzame woestijn vol beproevingen. De intense verlatenheid die Hij doormaakte, tekent ook vandaag het hart van vele kerkverlaters.

Dat terwijl de kerk bij uitstek een plek is waar je je geliefd zou moeten weten. En waar je vrij zou moeten zijn om jezelf te kunnen zijn. Pijnlijk maar waar: de weg om die vrijheid te hervinden, voert niet zelden door een nauwe achterdeur.

Foto door Pixabay op Pexels.com